Bà con người Việt mình đại đa số không đi thuê nhà thì là có nhà cho thuê. Bản thân tôi mới năm ngoái vẫn còn cùng lúc đóng hai vai, vừa đi thuê nhà của người khác, lại cũng vừa cho thiên hạ thuê nhà mình. Nhưng thú thật, về luật thuê nhà thì mãi đến học kì vừa rồi, học môn luật bất động sản mới được học bài bản đôi chút. Nhiều người nghĩ đơn giản thuê nhà chỉ là chuyện “đưa tiền rồi ở”, nhưng thật ra pháp luật nhìn mối quan hệ này sâu hơn rất nhiều.

Thứ nhất, luật cũng yêu cầu thời hạn thuê phải rõ ràng và chắc chắn. Nếu thỏa thuận kiểu “ở tới khi nào thích thì thôi” hoặc phụ thuộc vào một sự kiện quá mơ hồ, hợp đồng thuê có thể gặp vấn đề pháp lý vì thiếu tính xác định.

Tuy nhiên, có những trường hợp hai bên không ký hợp đồng thuê mới nhưng người thuê vẫn tiếp tục ở, chủ nhà vẫn tiếp tục nhận tiền thuê. Trong luật, hành vi đó có thể bị xem là đã hình thành một dạng thuê định kỳ thông qua cách cư xử thực tế của các bên, chứ không cần phải lúc nào cũng có giấy tờ mới phát sinh quyền lợi. Không phải cứ thuê nhà tiền mặt, không hợp đồng là dễ bị ăn hiếp đâu nha.

Một nguyên tắc rất quan trọng khác là quyền được yên ổn sử dụng căn nhà. Khi đã cho thuê, chủ nhà không thể thích là vào nhà, làm phiền liên tục hoặc can thiệp quá mức vào sinh hoạt của người thuê. Đây là lý do nhiều chủ nhà nghĩ mình đúng nhưng cuối cùng vẫn gặp rắc rối pháp lý.

Ngoài chuyện “không làm phiền”, luật còn có nguyên tắc gọi nôm na là không được “rút bớt giá trị” của cái đã cho thuê. Ví dụ cho thuê mặt bằng kinh doanh nhưng sau đó lại có hành vi khiến người thuê không thể kinh doanh bình thường như ban đầu thì vẫn có thể bị kiện.

Về nghĩa vụ của chủ nhà, luật không chỉ yêu cầu giao nhà rồi thôi. Chủ nhà có trách nhiệm giữ căn nhà ở trong tình trạng có thể ở được, sửa chữa hợp lý và tránh những nguy cơ có thể gây thương tích cho người thuê hoặc người sống chung trong nhà. Đây là lí do có mấy chủ nhà không hiểu rồi nổi khùng khi agent cứ bắt họ sửa hết cái này đến cái nọ.

Nào là máy nước nóng hư, nấm mốc, mái dột, máy sưởi chết, bếp hỏng, plumbing leak, hàng rào đổ, ổ điện lỗi… Rồi đến carpet cũ, sơn cũ, sàn xuống cấp, rèm hỏng, thiết bị gia dụng chết theo tuổi thọ... Đó là chưa kể đến thiết bị báo cháy, kiểm tra định kì an toàn điện, gas, mấy cái an toàn cơ bản…

Mua nhà cũ cho thuê thì chấp nhận thương đau, kêu cái nỗi gì?

Ngược lại, người thuê cũng có nghĩa vụ sử dụng căn nhà cẩn thận, báo các hư hỏng nghiêm trọng sớm nhất có thể, trả tiền thuê đầy đủ và trả lại căn nhà trong tình trạng phù hợp khi hết hợp đồng. Nói cho sang thôi chứ muốn kiện lấy tiền bond còn khó, kiện đòi bồi thường vượt quá tiền bond thì chủ nhà cứ xác định claim bảo hiểm nhà thuê có khi nhanh hơn.

Một phần khá thú vị nữa là chuyện sang nhượng hoặc cho thuê lại. Nhiều chủ nhà nghĩ mình có quyền từ chối bất kỳ ai mà người thuê muốn sang nhượng hoặc cho thuê lại. Nhưng pháp luật lại đặt ra nguyên tắc rằng việc từ chối đó phải hợp lý. Không phải cứ “không thích” là cấm được. Năm rồi tôi cũng bị chủ nhà kia ép cái vụ này, lúc đó chưa học luật nên phải chịu thiệt. Ta nói tri thức là sức mạnh mà.

​Thực tế là càng học luật, tôi càng thấy nhiều vụ cãi nhau ngoài đời thật ra không phải vì bản chất con người ta ích kỉ hay xấu xa, mà vì mỗi bên đều chỉ nhìn thấy “quyền của mình”, nhưng quên mất nghĩa vụ đi kèm với quyền hạn đó.

​.

​Nhiều khi quá bận rộn với công việc mà quên tự hỏi bản thân:
​
“Cảm giác hạnh phúc khi sống cách Melbourne, thành phố đáng sống nhất thế giới, chỉ nửa giờ lái xe là như thế nào?”