30 tháng với một hồ sơ khó nhằn

Đầu năm 2023, Đức Khiêm dắt theo vợ là Thuỷ Tú đến gặp tôi trong một buổi chiều tĩnh lặng. Hai vợ chồng nắm tay nhau ngồi chờ, rồi cùng vào gặp tôi khi đến lượt. Ở đôi bạn trẻ có một thứ gì đó dè dặt, và lo âu, như một người đang đứng trước quyết định to lớn.

Chuyện đời Thuỷ Tú

Thuỷ Tú kể, em sang Úc từ năm 2013 bằng visa du học. Những năm sau đó, em quen và sống chung với người chồng cũ tên Trí. Hai người có với nhau hai con gái: Hạ Lan và Hạ Trúc. Khi đang mang thai đứa thứ hai, cuộc hôn nhân ấy chấm dứt. Không gia đình bên cạnh, không chỗ dựa vững chắc, Thuỷ Tú ôm con rời đi.

Rồi như một sự sắp đặt của số phận, trong lúc đi thuê nhà, Thuỷ Tú gặp Đức Khiêm.

Buổi ấy, Đức Khiêm mới mua được căn nhà đầu tiên sau nhiều năm làm việc cật lực. Mối quan hệ của họ ban đầu chỉ là chủ nhà và người thuê, rồi những bữa cơm chung, những buổi tối trò chuyện, những lần Đức Khiêm chơi đùa cùng hai đứa trẻ… tình cảm hai người cứ thế dần nảy nở…

Một hồ sơ khó nhằn

Yêu nhau được khoảng nửa năm, hai người bắt đầu nghĩ đến chuyện làm hồ sơ visa bạn đời và đó là lúc họ tìm đến tôi. Hai vợ chồng cũng thành thực là đã đi hỏi vài nơi về hồ sơ của mình, đôi chỗ nói rất khó, một vài chỗ không muốn nhận. Tôi phân tích thực trạng hồ sơ cho hai vợ chồng, rằng tình yêu của hai em có thể đơn giản, nhưng hồ sơ này không như vậy.

Thuỷ Tú lúc này đã ở lậu; lại còn hai phụ đơn đi kèm; quan hệ bắt đầu từ việc thuê nhà – một tình tiết mà di trú rất dễ nghi ngờ là “quan hệ thuận tiện”.

Với hồ sơ như vậy, họ không chỉ cần tình yêu mà cần cả ý chí. Nộp hồ sơ này là xác định sẽ chờ đợi lâu, bị soi kỹ, thậm chí rủi ro bị từ chối không phải là quá xa vời. Hai vợ chồng xin phép về suy nghĩ ít lâu rồi cuối cùng vẫn quyến định làm.

Đức Khiêm nói quả quyết:

“Em không thể để vợ em và hai đứa nhỏ phải quay về Việt Nam đâu Anh ạ.”

Sóng gió của hồ sơ

Hồ sơ được chuẩn bị rồi nộp vào giữa năm 2023. Một năm sau, Bộ Nội vụ gửi yêu cầu bổ sung bằng chứng kèm theo thông báo ý định từ chối vì lịch sử ở lậu của Thuỷ Tú.

Tôi hướng dẫn hai em bổ sung hồ sơ, rồi gặp riêng Đức Khiêm để hỏi em một câu rất quan trọng:

“Nếu Thuỷ Tú buộc phải rời Úc, điều đó sẽ ảnh hưởng đến em như thế nào?”

Lúc bấy giờ, Đức Khiêm mới kể cho tôi nghe về tuổi thơ của em, một câu chuyện mà em chưa từng kể với bất kỳ ai.

Nhìn bề ngoài, Đức Khiêm là một nhân sự cao cấp của ANZ, thu nhập cao, sống cuộc sống mà nhiều người mơ ước. Nhưng phía sau vẻ ngoài ấy là một tuổi thơ đầy thiếu thốn.

Cha em cờ bạc, bỏ rơi mẹ con trong nợ nần. Ngày cha mẹ chia tay, Đức Khiêm còn quá nhỏ để hiểu vì sao gia đình tan vỡ chỉ vì hai chữ tiền bạc. Mẹ em sau đó một mình nuôi con, sống bằng nghề may tại nhà. Tuổi thơ của em gắn với màn hình TV và những bộ quần áo cũ xin được từ các tổ chức từ thiện. Khái niệm những kì nghỉ đối với em ngày đó chỉ là những câu chuyện bạn bè kể sau kỳ nghỉ.

Mười lăm tuổi, em bắt đầu đi làm ở căn tin trường học. Giờ chơi, trong khi bạn bè rút tiền mua đồ ăn, em đứng sau quầy phục vụ, nhặt nhạnh những đồng lương bé nhỏ. Đức Khiêm kể sang năm sau, em xin được việc ở một cửa hàng thức ăn nhanh nhưng do không có tiền mua xe đạp, nên em phải đi làm bằng tàu điện.

Và Giáng sinh năm ấy là ký ức em không bao giờ quên. Do sự cố giao thông công cộng, em không thể đến làm tăng ca như yêu cầu của tiệm. Khi Đức Khiêm gọi điện báo, người quản lý đuổi việc em ngay trên điện thoại. Hôm ấy đúng vào ngày Giáng sinh.

Đức Khiêm kể đến đó thì giọng lạc đi. Tôi cúi đầu gõ máy mà mắt nhòe đi vì nước mắt dâng lên chỉ chực tràn ra.

Im lặng một lúc, Đức Khiêm lại kể: "Ngày đó em cũng từng có một mối tình, nhưng cái giá để giữ mối tình ấy, em không đủ khả năng chi trả".

Đức Khiêm lại im lặng một lúc để lấy lại điềm tĩnh, rồi kể tiếp:

"Từ đó, em không yêu ai thêm nữa… cho đến khi gặp Thuỷ Tú... Nếu vợ em phải về Việt Nam, em sẽ gục ngã. Em không thể tiếp tục mà không có sự hỗ trợ của cô ấy”.

“Em sợ lắm anh ạ, đời em, nỗi sợ lớn nhất là sợ trắng tay. Không có vợ em chăm sóc, em rồi cũng đến mất việc, căn nhà này có lẽ sẽ không giữ được. Nếu cớ sự ra như vậy thì nỗ lực cả chục năm trời của em sẽ thành ra trở về lại vạch xuất phát...”

Và tôi biết, đây chính là trái tim của hồ sơ mà tôi đang tìm kiếm.

Một hồ sơ chạm đến trái tim

Có lẽ, cuộc đời đầy cay đắng ấy của người bảo lãnh cũng đã chạm đến trái tim người thẩm định hồ sơ.

Hồ sơ của Thuỷ Tú sau giải trình thì im lặng đến hơn một năm, để rồi ngày hôm qua, điều kỳ diệu cuối cùng cũng đến. Cả ba mẹ con Thuỷ Tú được cấp cùng lúc visa tạm trú và thường trú nhân Úc.

Khi nhận được tin báo, Thuỷ Tú lặng người như giữa giấc chiêm bao. Em cứ hỏi đi hỏi lại tôi nhiều lần, như sợ mình nghe nhầm: “Có phải không anh? Có thật không anh?” vì đến nay, em và Đức Khiêm vẫn chưa sinh được thêm đứa con nào cả.

Gần 30 tháng chờ đợi, và hôm nay tôi có thể trao cho gia đình hai em một câu trả lời trọn vẹn.

Từ nay, Thuỷ Tú có thể ra vào Úc như một Việt kiều để em về thăm nhà sau 12 năm xa cách. Ba mẹ con em sẽ có đầy đủ quyền lợi của thường trú nhân: có thể mua nhà, bảo lãnh cha mẹ sang thăm, và quan trọng nhất: được yên tâm sống cạnh người chồng khiến bạn bè em phải ghen tị, để cùng nhau xây dựng giấc mơ nước Úc.

Có những hồ sơ không chỉ thắng bằng giấy tờ mà nó còn chạm đến cả trái tim nghề nghiệp.

Và với tôi, những hồ sơ như thế là ý nghĩa của năm tháng tôi theo nghề.

Hồ sơ của Thuỷ Tú từ hôm nay sẽ khép lại, nhưng dư âm chuyện đời của Đức Khiêm có lẽ sẽ còn đọng lại trong tôi thêm nhiều năm về sau nữa…

​Ai đó đã nói rằng cuộc đời người đàn ông chỉ có thể có được một trong hai thứ: hoặc là cuộc sống dễ dàng, hoặc là một nhân cách vĩ đại.