​Vài năm trước, Lan và Thanh tìm đến văn phòng tôi để mở hồ sơ. Trước khi nhận làm, tôi có thói quen dành thời gian để tìm hiểu khách hàng của mình. Chỉ là tôi không ngờ, câu chuyện lần này sẽ để lại cho tôi một kỉ niệm đáng nhớ đến trọn đời.

Thanh lớn lên trong một gia đình đầy rẫy những trận cãi vã và bạo lực. Cha em nghiện rượu, mỗi lần say lại trút giận lên hai mẹ con. Khi mẹ Thanh quyết định ly hôn, em cứ ngỡ rằng cuộc sống sẽ khá hơn, nhất là khi mẹ em tái hôn với một người đàn ông khác—người đã bảo lãnh hai mẹ con sang Úc.

Tuy nhiên, thực tế ở Úc cũng cay đắng không kém ngày xưa. Cha dượng Thanh là một kẻ đam mê cờ bạc, mỗi khi hết tiền lại lôi mẹ Thanh ra để hành hạ. Mẹ em cam chịu, không dám phản kháng, vì mang ơn ông đã đưa hai mẹ con sang đây. Cho đến một ngày, khi không còn gì để lợi dụng, ông ta bỏ đi theo một người phụ nữ khác.

Tuổi thơ của Thanh là chuỗi ngày chứng kiến mẹ đau khổ, nhưng điều khiến em day dứt nhất là chính bản thân mình cũng là nguồn cơn khiến mẹ phải buồn lòng. Thanh sinh ra trong hình hài một cô gái, nhưng chưa bao giờ cảm thấy mình thuộc về nó. Em ghét mặc váy, ghét tóc dài, ghét mọi thứ người ta gán cho cái gọi là "con gái". Mẹ Thanh không giận em, nhưng những giọt nước mắt lặng lẽ của bà đã nói lên tất cả. Bà hiểu rằng đứa con bé bỏng của bà sẽ phải đối diện với một tương lai đầy giông tố.

Khi Thanh lớn hơn một chút, người cha dượng lại trở về. Vẫn cờ bạc, vẫn những cuộc cãi vã vì tiền. Thanh mệt mỏi, xin mẹ ra ở riêng dù em vẫn ở gần mẹ để tiện thăm viếng.

Rất nhanh sau khi ra riêng, em hoàn thành phẫu thuật chuyển giới theo ý mình và đây cũng là lúc em gặp Thu—mối tình đầu của mình. Tình yêu tuổi trẻ luôn rực rỡ và tràn đầy hi vọng. Nhưng rồi một ngày, Thu phát hiện ra Thanh là người chuyển giới. Cô không cần nghe bất kỳ lời giải thích nào, chỉ để lại một ánh mắt lạnh lùng rồi quay lưng bỏ đi. Lần đầu tiên trong đời, Thanh hiểu thế nào là nỗi đau bị tình yêu ruồng bỏ.

Sau khi Thu bỏ đi, Thanh cần tìm nơi ở mới. Em gặp lại hai người bạn cũ—Quân và Lan, một cặp vợ chồng trẻ đang ở lậu và xin tị nạn tại Úc cùng con trai nhỏ, bé Hiếu. Cả ba quyết định thuê chung một căn nhà để cùng nhau ổn định cuộc sống.

Ngay từ những ngày đầu sống chung, Thanh đã bị cuốn hút bởi Lan. Ở em toát lên một vẻ đẹp dịu dàng, mong manh, khiến người khác muốn chở che. Nhưng Thanh luôn tự nhắc mình: Lan là vợ của Quân, khoảng cách này không được phép bị phá vỡ.

Thế nhưng, cuộc hôn nhân của Lan không hề êm ấm. Quân vô tâm, thường xuyên bỏ mặc vợ con để đi ra ngoài. Mỗi lần Lan hỏi, anh ta chỉ đáp hờ hững: “Đi làm ăn với bạn bè.” Khi họ cãi nhau, Quân không ngần ngại bỏ đi, để mặc Lan ngồi lại với đôi mắt đỏ hoe.

Nhìn Lan, Thanh thấy lại hình ảnh của mẹ mình—một người phụ nữ Việt Nam truyền thống, nhẫn nhịn đến đáng thương. Nhưng sự cam chịu ấy liệu có đổi lại được gì ngoài những tháng ngày triền miên trong đau khổ?

Một ngày nọ, Thanh trở về nhà và thấy Lan ngồi thất thần bên bàn ăn. Khi Thanh hỏi thì đôi hàng nước mắt Lan chảy dài. Lan nói rằng Quân đã bỏ đi, chặn luôn số điện thoại của em. Thanh thử gọi cho Quân, nhưng chỉ nhận lại một câu nói lạnh băng, rằng: “Cứ để cho nó khóc.” Nói đoạn Quân chặn luôn cả số của Thanh.

Sau khi nghe lý do khiến Quân rời đi, Thanh giận lắm. Lan vừa phát hiện mình mang thai đứa con thứ hai, và Quân muốn em phá thai vì lí do kinh tế chưa sẵn sàng. Khi Lan từ chối, hắn dứt áo ra đi, bỏ mặc hai mẹ con.

Đêm đó, Thanh không ngủ được. Nghĩ về đôi mắt ngây thơ của cu Hiếu, em thấy lại chính mình ngày bé. Một đứa trẻ khác lại sắp phải lớn lên mà không có cha. Một tuổi thơ như chính em đã từng chịu đựng. Không! Thanh sẽ không thể để điều đó tái diễn với cu Hiếu.

Từ hôm đó, Thanh ở bên Lan nhiều hơn, giúp em chăm sóc cu Hiếu, phụ tiền nhà để Lan không phải lo lắng chuyện kinh tế. Em sợ Lan trầm cảm, nên thường rủ hai mẹ con ra ngoài, tìm cách làm em cười.

Một lần khi đang tâm sự về những khó khăn đời mình, Lan buột miệng nói:

— Thanh sẽ không hiểu được đâu…

Thanh chỉ lặng lẽ đáp:

— Cuộc đời ai rồi cũng có những nỗi đau riêng, như vết thương của cuộc đời Thanh, nào ai có biết.

Lần đầu tiên, Thanh kể về tuổi thơ của mình, về những vết thương chưa bao giờ lành, về mối tình đầu tan vỡ, và cả những lúc em từng muốn kết thúc tất cả.

Lan lặng người. Em không ngờ người mà mình luôn xem là chỗ dựa vững chắc cũng từng trải qua những thương tổn đến vậy. Giữa cơn xúc động, Lan nắm lấy tay Thanh, và Thanh cũng siết chặt bàn tay ấy:

— Hãy để Thanh chăm sóc cho Lan. Thanh sẽ là cha của cu Hiếu, là cha của đứa con trong bụng Lan. Lan cũng có tình cảm với Thanh mà, đúng không?

Lan không nói gì, chỉ lặng lẽ gật đầu. Hai hàng nước mắt lăn dài trên má. Thanh khẽ ôm Lan vào lòng, tự hứa sẽ che chở cho cuộc đời Lan, mãi mãi.

Hồ sơ của Thanh và Lan kéo dài ba năm, với hai lần Bộ Nội vụ yêu cầu bổ sung bằng chứng. Sáng nay, tôi điện thoại cho Lan để báo tin Bộ Nội vụ đã cấp cho Lan và cu Hiếu bốn tấm visa: cả tạm trú và thường trú.

Ở đầu dây bên kia, Lan xém chút thì hét vang trong niềm vui vỡ òa. Em hỏi lại tôi đôi ba lần, như thể không dám tin đây là sự thật.

Hôm nay, Lan và con trai chính thức trở thành Việt kiều Úc, đặt một bước chân mới vào hành trình mà em từng nghĩ sẽ không bao giờ có được.

Câu chuyện của Thanh và Lan là minh chứng cho một điều: xuất phát điểm chỉ là khởi đầu, nhưng quan trọng là đích đến. Thanh đã bước ra từ bóng tối của cuộc đời, nhưng thay vì gục ngã, em lại vươn lên, mạnh mẽ bảo vệ những người mình yêu thương.

​Tôi thật sự khâm phục em, một người sinh ra trong hình hài con gái, nhưng bản lĩnh, kiên cường và đáng mặt đàn ông hơn biết bao kẻ tự nhận là nam nhi.

Hai năm trước, Quang và Diệp đến văn phòng tôi để mở hồ sơ bạn đời. Diệp kể, cô ấy được bạn bè giới thiệu hai văn phòng đại diện, nhưng sau khi cân nhắc, cô ấy chọn văn phòng tôi vì tỉ lệ thành công cao hơn hẳn. Tôi hỏi: "Sao em biết sao được chỗ nào tỉ lệ cao, chỗ nào thấp?" Diệp cười: "Chồng em có nhiều bạn ở lậu, nhóm này ai mở hồ sơ ở đâu, kết quả thế nào cũng kể nhau nghe, nên em biết ai đậu ai rớt."

Quang đến Úc du học năm 2016, bị huỷ visa năm 2019 vì chuyển trường, rồi nộp đơn tị nạn vào 2021. Lúc gặp tôi, em đang giữ Bridging visa C.

Diệp đi du học Úc sớm hơn Quang, từng được chồng cũ bảo lãnh. Nhưng khi em bàn chuyện mua nhà, sinh con, chồng cũ bảo chưa sẵn sàng. Đã vậy, anh còn đào hoa, chẳng bao lâu sau thì quen người khác và chia tay Diệp.

Quang và Diệp gặp nhau đúng thời điểm dịch COVID bùng phát. Những cuộc hò hẹn ngắn ngủi xen lẫn những ngày nhắn tin trong mùa cách ly khiến tình cảm của họ lớn dần. Sau vài năm bên nhau, hai người quyết định đi tiếp con đường chung để cùng xây dựng gia đình ở Úc.

Hồ sơ của Quang và Diệp vốn không quá phức tạp. Sau một năm nộp đơn, họ nhận yêu cầu bổ sung bằng chứng, trong đó có lý lịch tư pháp số 2 (LLTP2). Vấn đề là hệ thống cấp LLTP2 của Việt Nam liên tục "có biến".

Ban đầu, Việt Nam yêu cầu người xin LLTP2 phải có mặt trực tiếp trong nước, nên phần lớn hồ sơ tại Úc chỉ xin LLTP1. Sau này, chính quyền cho phép xin LLTP2 từ xa thông qua Văn phòng Trung ương ở Hà Nội. Nhưng chỉ hoạt động được một thời gian thì văn phòng này "tê liệt", và việc cấp LLTP2 được giao lại cho lãnh sự quán Việt Nam ở nước ngoài. Đến cuối năm 2024, lãnh sự quán cũng... "đứng hình".

Người như Quang không quan tâm hệ thống rối ren ra sao. Cái quan trọng là em không thể về nước xin LLTP2 như yêu cầu của Bộ Nội vụ Úc. Mà Bộ Nội vụ thì nào hình dung được sự hỗn loạn này? Hồ sơ của Quang cứ thế rơi vào thế kẹt. Nói dại chứ nếu hồ sơ Quang bị từ chối chỉ vì LLTP2 thì chết vì anh tư pháp quả là một cái chết "ba láp". May mà sau 3 tháng kiên trì mày mò, Quang cũng xin được LLTP2.

Hôm nay tôi gọi cho Diệp, báo tin rằng Quang vừa được cấp tạm trú, Diệp vui không tả được. Em hí hửng kể hai vợ chồng sắp mở công ty, để dành tiền mua nhà, ổn định cuộc sống. Em còn dự định lên kế hoạch về Việt Nam, vì năm sau là tròn 10 năm ngày Quang rời Việt Nam mà chưa một lần quay lại.

​Hành trình nào cũng có thử thách, nhưng khi đi cùng người mình thương, mọi khó khăn đều sẽ chỉ còn là những kỉ niệm đẹp.