​Ấn tượng đầu tiên của tôi về Linh, là em mang một vẻ đẹp rất “miền Trung”: da trắng, tóc dài, người dong dỏng cao, với một gương mặt khả ái, nhẹ nhàng nhưng lanh lợi. Lần đó, Linh đi cùng chồng đến gặp tôi để hỏi về hồ sơ visa bạn đời.

Chuyện của Linh

Khi tôi hỏi về tình huống visa của Linh, em kể rằng em sang Úc năm 20 tuổi bằng visa du học. Gia đình em sau đó gặp biến cố nên nguồn tài chính em bị gián đoạn. Linh đành bỏ dở việc học, bắt đầu trôi dạt giữa Melbourne.

Rồi em trải qua vài mối tình, quen nhầm vài người bạn xấu, để đến nổi dính vào vòng lao lí.

Ngày bị bắt vào trại giam, em mới phát hiện mình có thai. Tồi tệ hơn, em không biết cha đứa trẻ là ai.

Linh kể đến đây thì dừng lại. Mắt em hoen đỏ khi nghĩ về những ngày tháng cũ. Một quá khứ mà em không tự hào. Linh ngày ấy có lẽ là hiện thân của câu hát: "đời con gái cũng cần dĩ vãng, mà em tôi chỉ còn tương lai…"

Rời trại giam với một đứa con nhỏ, Linh không có tiền, cũng không định hướng. Con phải dựa vào em, nhưng em thì biết dựa vào đâu, sống tiếp như thế nào. Và đó là lúc Hải, chồng em xuất hiện.

Lời kể của Hải

Hải kể rằng ngay lần đầu gặp Linh ở nhà một người bạn là Hải mê liền. Khó khăn lắm Hải mới xin được số của Linh từ bạn của người bạn đó, vậy mà khi Hải gọi điện, số máy đó đã không còn hoạt động. Hải tưởng sẽ không bao giờ gặp lại Linh nữa.

Bẵng đi một thời gian, Hải tình cờ gặp lại Linh đang đẩy con đi chợ. Hải cứ ngỡ Linh có lẽ đã quên mất mình, nhưng Linh lại nhớ ngay là gặp Hải ở nhà người bạn chung. Hải xin số của Linh rồi hai người bắt đầu nối lại liên lạc. Khi mối quan hệ gần gũi hơn một chút, Linh kể cho Hải nghe về thời gian ở tù, về đứa con không có cha, và cuộc sống của em thời gian đó.

Hải trân trọng sự chân thành của Linh, và Hải cũng lấy sự chân thành để đáp lại. Hải không vì những sai lầm của Linh mà rời đi, ngược lại Hải còn thường xuyên lại thăm và giúp đỡ hai mẹ con.

Quen nhau chưa bao lâu, cuộc đời Linh lại đối diện với một khó khăn mới. Một thử thách sinh tử theo đúng nghĩa đen: Linh bị chẩn đoán mắc bệnh máu trắng. Một căn bệnh mà ngay cả bác sĩ cũng không thể nói trước điều gì.

Nhưng căn bệnh ấy không đặt dấu chấm hết cho mối quan hệ. Hải vẫn ở bên, thăm nom và giúp đở. Thời gian ấy, cuộc đời Linh xuất hiện hai kì tích: một là sức khoẻ hồi phục, một là tình yêu mà Hải giành cho em.

Ngày Linh khỏi bệnh, cũng là ngày Hải cầu hôn em.

Họ cưới nhau, và tìm đến tôi để làm hồ sơ bảo lãnh.

Cuộc sống về sau

Tình yêu của Hải và Linh lúc đó thật đầy đặn. Một người đàn ông tử tế với sự nghiệp ổn định, lại chăm chỉ và chịu khó, bên cạnh một người phụ nữ xinh đẹp, chỉ biết vun vén cho gia đình.

Sau tất cả song gió, ai cũng nghĩ rằng cuộc đời Linh đã bình yên sau khi tìm được đến đỗ. Nhưng cuộc đời lại chuẩn bị cho Linh một vòng quay khác.

Những áp lực công việc và tiền bạc, cộng thêm tính cách dễ nổi nóng của Hải đã liên tục làm tổn thương người vợ mà em từng rất yêu.

Những lời nói căng thẳng, những từ ngữ nặng nề, rồi những hành vi quá đáng… tích luỹ dần, giết chết mòn một tình yêu.

Khi mọi thứ đi quá giới hạn, Linh chọn dừng lại. Không phải vì em hết yêu chồng, chỉ đơn giản là em biết rõ rằng nếu tiếp tục, cái giá phải trả sẽ còn lớn hơn.

Hồ sơ Linh lại chuyển hướng từ một hồ sơ bạn đời thông thường, trở thành hồ sơ bạo hành.

Những hồ sơ kiểu này, chỉ thắng bằng chứng cứ, bằng việc chứng minh rằng mối quan hệ đó đã tồn tại thật, và nỗi đau của sự đổ vỡ… cũng rất thật.

Tôi vẫn tiếp tục kéo hồ sơ cho Linh...

Kết thúc và khởi đầu

Đến hôm nay, tôi gọi cho em. Báo với em rằng từ mai, chắc tôi sẽ không gặp em nữa.

Hồ sơ đã xong, cả em và con đều đã lấy được cả tạm trú và thường trú.

Bên kia đầu dây giọng Linh như vỡ oà.

Đã bao lần em gọi tôi, mong ngóng cuộc điện thoại cuối cùng này.

Và hôm nay, cuộc gọi ấy đã đến.

Linh nói, em muốn về Việt Nam, và làm gia đình bất ngờ.

Em tíu tít kể tôi về những dự định, lòng tôi ngập tràn niềm vui cho hai mẹ con.

Từ nay, mẹ con em sẽ ở lại đây… không còn là người “tạm bợ” mà với quyền định cư thường trú.

Tất nhiên, thường trú chỉ là bước đầu. Tương lai phía trước của hai mẹ con chắc sẽ còn nhiều thử thách.

Kết thúc cuộc gọi với Linh, tôi lấy hồ sơ em ra, viết lên bìa hồ sơ mấy chữ “Đã cấp / Đóng hồ sơ” mà trong lòng lại rung lên đôi dòng nhạc cũ:

“Xoa tay khi em vào đời, mà đời còn nhiều đắng cay.”

Có những người, cuộc đời không ban cho một quá khứ tử tế.

​Nhưng nếu đủ bản lĩnh, họ vẫn có thể giành lại… một tương lai đường hoàng.

Sau một thập niên dẫn khách tham dự điều trần, đây là hồ sơ duy nhất mà tôi đã đứng trước Tribunal để bác bỏ lời khai của chính thân chủ mình.

Hồ sơ của Huyền bắt đầu từ khoảng 8 năm trước.

Thời điểm đó, Huyền vừa sinh con với Trực. Trực là một người đàn ông đã có gia đình, nhưng anh ta nói với Huyền rằng mình đã chấm dứt với vợ cũ.

Thấy Trực sống một mình ở nhà một người quen, lại cư xử đàng hoàng và biết cách quan tâm. Huyền tin và chọn yêu Trực. Năm đó em mới 20 tuổi.

Chỉ đến khi Huyền mang thai, vợ của Trực mới tìm đến đánh ghen. Lúc Huyền biết mình là người thứ ba thì mọi chuyện với em đã quá muộn màng.

Đến sau này nghĩ lại, Huyền vẫn thấy mối quan hệ của Trực với vợ cũ rất khó hiểu: họ không sống cùng nhau, nhưng cũng không thực sự chấm dứt.

Sau lần đánh ghen, Trực vẫn khẳng định là đã chấm dứt với vợ cũ và tiếp tục mối quan hệ với Huyền, nhưng có một điều là Trực tuyệt nhiên không đả động gì đến việc bảo lãnh.

Sau khi Huyền sinh con, Trực lúc này mới bắt đầu quay lại với gia đình cũ để chăm sóc hai đứa con lớn; đứa con mới sinh với Huyền thì gần như bị bỏ mặc.

Đã vậy, thi thoảng Trực còn chê Huyền không giỏi chăm con như vợ cũ. Hễ Huyền phản ứng, thì hắn lại giở thói vũ phu.

Sau nhiều lần bị đánh đập, Huyền quyết định bỏ đi.

Lập tức, Trực quay lại, xin lỗi Huyền, và hứa sẽ thay đổi. Gia đình Huyền bèn đưa ra điều kiện: nếu muốn quay lại, phải làm hồ sơ bảo lãnh. Trực đồng ý. Và họ tìm đến tôi.

Hồ sơ được nộp.

Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau, mọi chuyện lặp lại.

Trong giai đoạn tuyệt vọng nhất, Huyền đã tự làm hại bản thân và phải nhập viện cấp cứu. Hội phụ nữ sau đó vào cuộc, hỗ trợ xin lệnh án can thiệp, cấm Trực tiếp cận hai mẹ con.

Đáp lại, Trực rút đơn bảo lãnh.

Với Bộ Nội vụ, hồ sơ này gần như không có cơ hội, vì thời gian sống chung sau khi nộp hồ sơ chỉ khoảng 2 tháng. Mặc dù họ có con chung nhưng bằng chứng hồ sơ gần như không có gì ngoài vài tấm ảnh.

Sau cùng, Bộ Nội vụ từ chối với lý do: Bộ không chấp nhận mối quan hệ là thành thật.

Tôi tiếp tục giúp Huyền khiếu nại quyết định từ chối lên Tribunal.

Trong thời gian chờ xét xử, Trực quay lại. Huyền vẫn còn tình cảm, nên chấp nhận. Theo lệnh án can thiệp của Toà, họ lẽ ra không được sống chung, nhưng thực tế vẫn qua lại.

Trực hứa sẽ thay đổi; hứa sẽ ký lại bảo lãnh; và hứa sẽ cùng Huyền ra Toà.

Nhưng trên thực tế, Trực không không lập tài khoản chung, không có hoá đơn chung, không cung cấp bản tường trình, không có bất kỳ hành vi nào thể hiện cam kết. Không ngạc nhiên, đến ngày ra Toà, Trực lại biến mất.

Trong phiên điều trần đó, tôi đứng trước một lựa chọn khó khăn: bảo vệ câu chuyện tình yêu mà thân chủ tôi tin tưởng; hoặc nhìn vào thực tế của sự việc để đưa ra một lập luận pháp lý trái ngược với quan điểm của thân chủ mình.

Tôi đã chọn cách thứ hai.

Lần đầu tiên trong sự nghiệp, tôi giải trình trước Tribunal rằng: thân chủ tôi đã rất thành thực khi nói rằng cô ấy và chồng đã làm lành và quay trở lại, nhưng tôi tin cô ấy đã lầm.

Dựa trên bằng chứng của hồ sơ, người bảo lãnh chưa từng thể hiện ý định quay trở lại một cách nghiêm túc...

Sở dĩ nhận định của tôi và khách hàng của mình hoàn toàn đối lập, là vì khách tôi đã trả lời dựa trên cảm xúc, còn tôi nhận định dựa trên hành vi.

Tôi khẳng định rằng về mặt pháp lý, Tribunal nên đồng tình với tôi, rằng mối quan hệ đó chưa từng quay trở lại theo tiêu chuẩn của luật.

Đây là quyết định khó khăn nhất tôi từng đưa ra với tư cách là người đại diện.

Hồ sơ đó khiếu nại thành công và được trả về Bộ Nội vụ. Trong quyết định của mình, quan điểm của Tribunal nêu rõ rằng Huyền sẽ phải chọn một trong hai.

Nếu mối quan hệ còn tiếp tục, Trực phải ký lại đơn bảo lãnh.

Nếu không, Huyền phải chứng minh mình là nạn nhân của bạo hành gia đình - tức là mối quan hệ phải chấm dứt.

Huyền đưa lựa chọn đó cho Trực. Và một lần nữa, Trực không làm gì cả.

Ở đời, đôi khi không làm gì… cũng là một quyết định.

Huyền sau đó xác nhận với Bộ Nội vụ rằng mối quan hệ đã chấm dứt.

Có lẽ đến lúc đó, Huyền mới nhận ra điều mà tôi đã khẳng định ở phiên điều trần: có lẽ mối quan hệ đó chưa bao giờ thực sự quay trở lại như em từng nhầm tưởng…

Hôm nay, tôi gọi cho Huyền để báo tin: em đã được cấp cả visa tạm trú và thường trú.

Sau 8 năm.

Không có nước mắt vỡ oà, hay sự phấn khích.

Chỉ là một sự im lặng và trầm mặc.

Có những chặn đường, khi đến đích rồi… lại đã không còn quá nhiều ý nghĩa...

Tấm visa hôm nay, có lẽ không quan trọng bằng một điều mà Huyền vừa đánh mất: niềm tin rằng người đàn ông đó sẽ quay đầu.

Nhưng ngày mai vẫn sẽ đến.

Em có thể không còn là một người vợ.

Nhưng em vẫn là một người mẹ.

Và con trai em vẫn cần em.

​Khép lại bộ hồ sơ của Huyền, tôi cảm khái nhận ra rằng: hồ sơ visa không cần là một câu chuyện tình lãng mạn, đôi khi nó chỉ cần đủ vững vàng trước những yêu cầu pháp lí mà thôi.