Tôi có một người em đồng hương người Huế tên là Nam. Nam sang Úc từ cuối năm 2019.

Khi vừa mới sang Úc, Nam biết đến tôi qua sự giới thiệu của một số đồng hương. Một bữa, Nam ngẫu nhiên gọi điện cho tôi, để hỏi xem tôi có lời khuyên gì cho một người mới sang như cậu ấy. Qua cuộc trò chuyện, tôi tình cờ biết Nam là một họa sĩ. Tôi bèn đặt nhờ Nam vẽ một bức tranh nữ thần công lý để trang trí cho văn phòng của mình.

Đợt đó, dịch COVID bắt đầu bùng phát dữ dội, anh em chúng tôi cũng ít khi gặp mặt hay nói chuyện với nhau. Đến giữa năm 2020, Nam tạm biệt tôi để đi chu du lên Bắc Úc để trải nghiệm cuộc sống làm farm. Khi trở về Victoria, Nam lại tìm gặp tôi và kể về chuyến phiêu lưu nửa năm đầy thú vị ở Bắc Úc.

Một thời gian sau, Nam lại tìm đến tôi để hỏi về hồ sơ bảo lãnh vợ chồng. Lúc này, Nam đã quen với vợ mình là Thảo, và hai người đang muốn tiến hành hồ sơ bảo lãnh nhau. Thế là, tôi từ khách hàng cũ của Nam lại trở thành người đại diện của cậu ấy.

Hồ sơ của Nam được nộp vào tháng 11 năm 2021, đến tháng 2 năm 2023 thì nhận được visa tạm trú. Cuối năm 2023, Nam lại mướn tôi chuẩn bị hồ sơ thường trú cho hai vợ chồng. Hồ sơ của Nam nộp vào nửa năm thì hôm qua, trên đường đi làm về nhà, tôi nhận được visa thường trú của Nam.

Gọi điện báo tin vui cho Nam, tôi nói:

- Vậy là anh trả hết nợ cho em rồi nhé.

Nam cãi:

- Em mới nợ Anh chứ Anh nợ gì em?

​Thấy Nam đang vui, tôi chỉ biết cười. Thực ra thì đối với mỗi khách hàng và từng bộ hồ sơ, tôi đều cảm thấy mình nợ họ một kết thúc có hậu, một kết quả visa ưng ý.

1. Chương trình di dân thường trú

Chính phủ đặt mức kế hoạch cho Chương trình Di dân Thường trú năm 2024–25 là 185,000 suất và phân bổ 132,200 suất (khoảng 70 phần trăm) cho di dân Kỹ năng.

Từ năm 2025, Chính phủ sẽ mở rộng kế hoạch cho Chương trình Di dân Thường trú từ một năm lên bốn năm. Các động thái này là một phần của Chiến lược Di trú nhằm đem lại một hệ thống di trú được quản lý tốt hơn.

Các hành động của chính phủ được ước tính sẽ hạn chế nhập cư quốc tế với cắt giảm ở mức 110,000 người so với năm tài chính trước đó, năm 2024. Nhập cư quốc tế dự kiến sẽ giảm đi khoảng một nửa từ 528,000 trong năm 2022–23 xuống còn 260,000 trong năm 2024–25.

2. Khép lại visa đầu tư

Chương Trình Visa Đổi Mới và Đầu Tư Kinh Doanh (viết tắt là BIIP) sẽ kết thúc, với việc hoàn lại phí đăng ký visa từ tháng 9 năm 2024 cho những người muốn rút đơn xin visa của họ.

3. Visa 482 - Kỹ năng Thiếu hụt

Chính phủ cũng sẽ giảm yêu cầu kinh nghiệm làm việc cho Visa Thiếu Hụt Kỹ Năng Tạm Thời từ hai năm xuống còn một năm cho tất cả các ứng viên từ ngày 23 tháng 11 năm 2024 trở đi.

4. Work and Holiday visa

Chính phủ sẽ giới thiệu một quy trình đăng ký trước (đầu phiếu) cho chương trình visa Làm Việc kết hợp Kỳ Nghỉ (tiểu loại 462) có hạn cho Trung Quốc, Việt Nam và Ấn Độ từ 2024–25.

Quy trình đầu phiếu sẽ giúp quản lý nhu cầu chương trình và thời gian xử lý đơn đăng ký cho các nước này. Phí mỗi đầu phiếu là 25 đô la (được điều chỉnh theo Chỉ số Giá Tiêu Dùng trong các năm tới) sẽ được áp dụng.

Báo cáo ngân sách bao gồm một số thay đổi liên quan đến chương Trình Sắp Xếp Di Động cho Những Chuyên Gia Trẻ Tài Năng (MATES) và Mở rộng thời hạn của visa Khách Thương Mại cho công dân Ấn Độ. Người viết sẽ không đề cập vì nội dung này không liên quan trực tiếp đến Việt Nam.

5. Tương tác Đông Nam Á – bổ sung ngân sách

Chính phủ sẽ cung cấp 505.9 triệu đô la trong năm năm từ 2023–24 (và 118.3 triệu đô la mỗi năm liên tục) để tăng cường mối quan hệ của Úc với Đông Nam Á, bao gồm các biện pháp để triển khai giai đoạn tiếp theo của phản ứng của Chính phủ Úc.

Kinh phí bao gồm 1.1 triệu đô la trong hai năm từ 2023–24 để cải thiện quyền truy cập visa và cung cấp visa doanh nhân và visa du lịch thường xuyên có thời hạn dài cho các nước thành viên ASEAN và Timor-Leste

6. National Innovation visa

Chính phủ sẽ triển khai visa Đổi Mới Quốc Gia, thay thế cho visa Tài Năng Toàn Cầu hiện tại bắt đầu từ cuối năm 2024, với kỳ vọng là những người nhập cư tài năng xuất sắc sẽ thúc đẩy tăng trưởng trong các ngành quan trọng quốc gia.

7. Toà án Xét xử Hành chính (viết tắt là ART)

Chính phủ sẽ cung cấp 1.0 tỷ đô la trong năm năm từ 2023–24 (với 210.8 triệu đô la mỗi năm liên tục từ 2028–29 và thêm 194.2 triệu đô la từ 2028–29 đến 2035–36) để thành lập và hỗ trợ hoạt động bền vững của Toà Án Xét Xử Hành Chính (ART) mới, thay thế Toà Án Kháng Cáo Hành Chính (AAT), và giải quyết các dồn ứ tòa án liên quan đến số lượng lớn các đơn xin xem xét tư pháp về các quyết định di cư.

Kinh phí cho việc bắt đầu hoạt động của ART bao gồm:

• 854.3 triệu đô la trong bốn năm từ 2024–25 (và 208.8 triệu đô la mỗi năm liên tục) cho một mô hình tài trợ linh hoạt, giới hạn theo nhu cầu cho ART, cho phép giải quyết 100 phần trăm các vụ án đăng ký mỗi năm, bao gồm cải thiện khả năng tiếp cận khu vực và thử nghiệm

Chương trình Sĩ quan Liên lạc Người Bản Địa và các chương trình trải nghiệm người dùng và khả năng tiếp cận

• 75.1 triệu đô la trong năm năm từ 2023–24 (và 2.0 triệu đô la mỗi năm liên tục) để hỗ trợ các cơ quan trong quá trình chuyển đổi từ AAT sang ART

• 2.4 triệu đô la trong năm 2024–25 cho AAT để Cơ quan Đánh giá Di trú tiếp tục xem xét lại công bằng các đơn xin visa bảo vệ không thành công đủ điều kiện để xem xét nhanh theo Đạo luật Di trú 1958, trong khi chờ ART bắt đầu hoạt động.

Chính phủ cũng sẽ cung cấp 115.6 triệu đô la trong bốn năm từ 2024–25 (và thêm 194.2 triệu đô la từ 2028–29 đến 2035–36) để giải quyết các dồn ứ di cư cực kỳ cao trong các tòa án liên bang, bao gồm thông qua việc thành lập hai trung tâm di cư chuyên nghe các vụ việc di cư và bảo vệ.

Biện pháp này xây dựng trên các biện pháp trong Ngân sách 2023–24 có tiêu đề Cải cách Thể chế đối với Hệ thống Xem xét Hành Chính Liên Bang của Úc và Tiếp tục Hoạt động của Cơ quan Đánh giá Di trú và biện pháp trong Bản Tin Kinh Tế Giữa Năm 2023–24 có tiêu đề Tính Toàn Vẹn Hệ Thống Di cư

8. Cải cách Hệ thống Di dân

Chính phủ sẽ cung cấp 18.3 triệu đô la trong bốn năm từ 2024–25 để tiếp tục cải cách hệ thống di cư của Úc nhằm thúc đẩy thịnh vượng kinh tế lớn hơn và khôi phục tính minh bạch của nó.

Kinh phí bao gồm:

• 15.0 triệu đô la trong ba năm từ 2024–25 cho các hoạt động thông tin và giáo dục nhằm cung cấp thông tin chính xác và phù hợp cho người lao động nhập cư về các biện pháp bảo vệ, bảo hộ và tuân thủ liên quan đến luật di cư

• 1.9 triệu đô la vào năm 2024–25 để tiến hành thí điểm đối sánh dữ liệu giữa Bộ Nội Vụ và Cục Thuế Úc về dữ liệu thu nhập và việc làm nhằm giảm thiểu việc bóc lột người lao động nhập cư và lạm dụng thị trường lao động và hệ thống di cư của Úc

9. Nhân sự của các Cơ quan

Mức độ nhân sự trung bình ước tính trong năm 2023–24 đại diện cho sự đầu tư đáng kể vào nhân sự trong năm 2023–24 để tái thiết năng lực và khả năng cung cấp dịch vụ, cùng với các chuyển đổi hợp đồng bổ sung kể từ Ngân sách 2023–24.

Điều này bao gồm nguồn lực cho Services Australia để khắc phục các tác động của việc thiếu nguồn lực và giảm các đợt dồn ứ, và cho Bộ Nội Vụ để cải thiện khả năng xử lý visa và rút ngắn thời gian chờ đợi.

10. Cơ cấu Chính phủ

• chuyển các chức năng chính sách liên quan đến an ninh mạng từ Cơ Quan Chuyển Đổi Kỹ Thuật Số sang Bộ Nội Vụ

• chuyển chức năng nhận dạng và sinh trắc học từ Bộ Nội Vụ sang Bộ Tư Pháp

​• chính phủ cũng sẽ cung cấp 100.0 triệu đô la trong năm 2024–25 cho Bộ Nội Vụ để hỗ trợ hiệu quả các chức năng cốt lõi bao gồm hoạt động của Lực lượng Biên giới Úc, các hoạt động tuân thủ nhập cư và duy trì các hệ thống quan trọng hỗ trợ các hoạt động và dịch vụ đó.

Thuỷ đến Úc du học năm 2013. Sau khi hoàn tất khoá tiếng Anh, Thuỷ nghỉ học và bắt đầu đi làm nails để kiếm tiền. Từ khi nghỉ học, Thuỷ biết mình sớm muộn cũng sẽ trở thành người ở lậu, nhưng hoàn cảnh lúc ấy không cho phép em suy nghĩ quá nhiều.

Mấy năm sau, Thuỷ quen và làm bạn với một người Việt ở Úc. Gọi là người Việt ở Úc là vì người ấy cũng như Thuỷ, không có visa gì cả. Hai người sống với nhau và có con chung. Theo tháng năm, có lẽ người kia cảm thấy cuộc hôn nhân đã trở nên nhàm chán nên người ấy quay ra rượu chè, cờ bạc và vũ phu. Biết không thể thay đổi người kia và cũng không muốn tiếp tục chịu đựng, Thuỷ chia tay với người ấy, chấp nhận một mình nuôi con. Sau đó, Thuỷ gặp Minh.

Minh đến Úc du học năm 2008. Minh từng kết hôn với vợ cũ và được người này bảo lãnh định cư Úc. Họ có với nhau một con gái sinh năm 2015. Chẳng may, Minh bị tai nạn ở chỗ làm và mất một mắt. Mặc cảm với ngoại hình khiếm khuyết, Minh dần sống khép kín và không muốn ra ngoài hay gặp bất kì ai. Điều này dần làm mối quan hệ của Minh và vợ cũ rạn nứt. Sau quá nhiều xung đột, hai người chia tay và chính thức li hôn sau 7 năm sống chung.

Minh kể lần đầu gặp Thuỷ, Minh thấy Thuỷ thật xinh đẹp nên nghĩ chắc Thuỷ phải là người thích ăn diện và hay ra ngoài. Tuy nhiên, qua bạn bè, Minh mới biết một người có ngoại hình nổi bật như Thuỷ lại là kiểu phụ nữ truyền thống, chỉ biết ở nhà cui cút chăm con. Biết mình tình cờ bắt được của hiếm, Minh chủ động tấn công và chinh phục người bạn đời lí tưởng ấy.

Quen nhau chưa được bao lâu, hai người đã sống chung. Vừa dọn về ở chung, Minh đã ngõ ý muốn bảo lãnh cho Thuỷ và con ở lại Úc. Rồi Minh tìm đến văn phòng tôi để hỏi thăm về hồ sơ của Thuỷ.

Hồ sơ người ở lậu

Minh trình bày rằng Minh biết Thuỷ và con là người ở lậu. Minh từng đưa Thuỷ đi vài nơi để hỏi thăm nhưng ai cũng nói rằng người ở lậu phải về Việt Nam để nộp hồ sơ. Mình nói thẳng là Thuỷ không muốn về nước lúc này, mà Minh cũng không muốn xa Thuỷ. Như phần lớn các hồ sơ ở lậu khác, tôi chuẩn bị hồ sơ để xin visa cho Thuỷ ở ngay trong nước Úc.

Sau khi nộp hồ sơ, cuộc sống của Minh và Thuỷ dần đi vào ổn định. Họ cùng nhau mua một tiệm nails để làm ăn và công việc kinh doanh khá yên ổn. Mỗi ngày, Minh sẽ phụ trách phần hậu trường như dọn vệ sinh, chạy giấy tờ, và chở thợ đi về. Thuỷ thì vừa là thợ chính, vừa là quản lí và vừa làm chủ shop.

Mọi chuyện tiến triển khá ổn trong tầm 2 năm, thì tình cờ mọi thứ thay đổi. Thuỷ gặp phải vấn đề sức khoẻ và em không thể đảm đương công việc như cũ. Hai vợ chồng phải bán tiệm nails, và bắt đầu sống bằng những đồng tiền tiết kiệm được. Giữa lúc cuộc sống khó khăn, sức khoẻ Thuỷ ngày càng yếu và em thậm chí còn không thể làm tròn nhiệm vụ làm vợ. Mối quan hệ từ mặn nồng dần trở thành chua chát. Trong quá trình đó, Thuỷ tin mình đã bị người bảo lãnh bạo hành…

Cuối năm ngoái, Bộ Nội vụ gửi email báo rằng Minh đã rút bảo lãnh, yêu cầu Thuỷ giải trình. Đầu năm nay, Bộ Nội vụ thông báo rằng hồ sơ Thuỷ sẽ chuyển cho đội xét duyệt bạo hành thụ lý. Hai tháng trước, Bộ yêu cầu mấy mẹ con đi khám sức khoẻ, lúc này tình cờ phát hiện ra Thuỷ bị viêm gan B. Sau một vài lần thư từ lên về tiếp đó, hôm qua, Bộ Nội vụ ra quyết định cấp tạm trú và thường trú cho Thuỷ và hai con.

Hồ sơ ở lậu có phải về nước?

Hôm trước có một Anh gọi điện cho tôi, hỏi rằng:

- Sao tôi đi nhiều chỗ tư vấn, người ta toàn bảo rằng vợ tôi phải về Việt Nam vì cô ấy đã là người ở lậu. Vậy mà tôi có mấy người bạn ở lậu làm hồ sơ chỗ Anh, họ đều nói với tôi là họ đều lấy visa ở trong nước Úc mà không phải về Việt Nam. Chuyện ấy là như thế nào?

Tôi trả lời:

​- Những văn phòng tư vấn kia họ đều nói đúng luật đấy Anh ạ. Thực ra thì Bảo và họ đều học chung một trường, đọc cùng một bộ luật. Nhưng Bảo không chỉ thấy luật, mà Bảo còn thấy cả những kẽ hở. Bảo lại còn đi xa hơn khi vận dụng linh hoạt những kẽ hở ấy để tạo ra những lối đi mới cho khách của mình. Thú thật thì Bảo chỉ làm được điều này, khi Bảo tập trung hết thời gian của mình vào một chuyên môn bé nhỏ: chuyên môn ấy là hồ sơ bạn đời có yếu tố phức tạp mà thôi.