Tháng 10 và tháng 11 vừa rồi có lẽ là thời gian bận rộn chưa từng có của Trương Như Bảo Migration. Sau chuyến công tác ở Việt Nam về, cả nhà tôi bị dính COVID và phải dưỡng sức hơn chục ngày. Vừa hết COVID thì tôi lại phải khăn gói trở lại trường luật để “chuyên tu” trong 3 tuần… Mông chưa rời ghế nhà trường thì nhận được thư mời dự toà của một hồ sơ khiếu nại.

Khảo nghiệm về logic
-------------------------

Hồ sơ của Cô Thoa và Chú Quý chẳng phải loại gì khó khăn, chỉ đơn giản là họ thiếu bằng chứng nên loại hồ sơ Toà này tôi liệt vào loại đơn giản nhất. Chỉ khổ nỗi là Cô Thoa và Chú Quý đều là người thật thà nên khâu chuẩn bị phỏng vấn cực kỳ gian khổ.

Cái khó thứ nhất là Cô và Chú đều là người chất phác nên họ chưa từng suy nghĩ một cách mạch lạc trong đời mình. Hậu quả là họ không thể hiểu được trọng tâm của câu hỏi để trả lời nó.

Ví dụ trong phiên xử, khi người Toà hỏi người vợ: “Chị hãy kể về lần chồng Chị nhập viện hồi tháng 2 năm nay” thì cô Thoa bắt đầu từ việc tối đó hai vợ chồng ăn bánh mì trét bơ trước khi đi ngủ, rằng đó là món ăn ưa thích của Chú, rồi hai vợ chồng lên giường, nằm được một lúc, chồng bỗng co giật thì Cô gọi cậu con trai của mình, “Con ơi con ơi, Chú bị làm sao ấy”. Xong thì cậu con trai gọi cấp cứu, đang lúc đó thì Chú tỉnh dậy và cãi rằng mình khoẻ, không có bệnh tật gì… Câu chuyện cứ thế được tường trình chân thật đến 5-6 lần gọi cấp cứu nhưng rốt cục không có xe cứu thương nào đến đưa Chú vào viện. Sáng hôm sau, cậu con trai Cô Thoa lái xe đưa Chú Quý vào viện!

Khảo nghiệm tính nhẫn nại 
--------------------------------

Một vấn đề đau đầu khác là do câu trả lời của hai vợ chồng hâu như chẳng bao giờ đi vào trọng tâm câu hỏi nên người còn lại rất sốt ruột. Dù đã nhắc nhờ không biết bao nhiêu lần, hai vợ chồng vẫn không thể ngồi yên khi nghe người kia trả lời câu hỏi phỏng vấn. Sự thực là ở trong Toà, khi Chú Quý đang trả lời Toà thì Cô Thoa lại nói chen ngang vào, việc này sẽ làm loạn phiên xữ và là điều tối kị bởi lỗi này rất dễ làm cho người Toà nổi nóng.

Khi làm thủ tục báo danh với thư ký Toà trước phiên xữ, Chú Quý lại một lần nữa ngắt lời Cô Thoa để nói chen vào. Tôi lại nhắc nhở hai vợ chồng rằng việc nói chen trong Toà còn nguy hại hơn việc người kia trả lời sai hoặc không trả lời được câu hỏi. Tuy nhiên đến khi Toà hỏi Chú Quý, Cô Thoa lại không nhịn được và nói chen vào. Trong tình huống ấy, thành phần kém liên quan nhất là đại diện di trú cũng phải vào cuộc để vãn hồi trật tự, tôi đưa tay gõ gõ vào vai của Cô Thoa rồi gõ nhẹ hai cái lên mặt bàn để nhắc nhở Cô giữ trật tự. Tôi đoán người Toà cũng trông thấy nhưng Bà Toà cũng ngó lơ…

Sau một phiên xử rất lạ và khá loạn, người chánh án không giấu diếm ý định cho thắng Toà nhưng vẫn còn quan ngại việc người con trai của Cô… Tuấn sang Úc du học năm 2014 khi em 19 tuổi. Đến năm 2016, khi Chú Quý nộp đơn bảo lãnh Cô Thoa thì có nộp kèm theo Tuấn. Đáng tiếc, năm 2018, Bộ Nội vụ ra quyết định từ chối hồ sơ của Cô Hạnh và hai mẹ con chưa bao giờ lấy được tạm trú.

Hợp lý hay hợp tình
------------------------

Trong thời gian chờ hồ sơ, Tuấn nghỉ học và bắt đầu đi làm. Thời điểm gia đình đem hồ sơ nhờ văn phòng can thiệp, Tuấn đã nghỉ học và đi làm được gần 1 năm. Tuy việc Tuấn đi làm là một việc hoàn toàn chính đáng khi tới tuổi trưởng thành, việc Tuấn có công ăn việc làm ổn định có nghĩa là Tuấn đã tự lập và không còn là con phụ thuộc của Mẹ mình, hồ sơ phụ thuộc Mẹ của Tuấn do đó không còn hy vọng cứu vãn...

Văn phòng đệ đơn giải trình lên Toà rằng việc từ chối hồ sơ của Tuấn tuy đúng luật nhưng không hợp tình.

Thứ nhất, giả như hồ sơ của Cô Thoa không bị Bộ Nội vụ từ chối, hồ sơ của Tuấn hoàn toàn có thể có cơ hội thành công. Tuy nhiên, quyết định từ chối của Bộ Nội vụ về mặt thực tế đã chấm dứt khả năng vào thường trú của Tuấn, bởi hiện tại em đã 27 tuổi.

Thứ hai, Tuấn đến Úc từ năm 19 tuổi và trong 7 năm theo đuổi hồ sơ, em đã làm việc trong ngành công nghiệp cờ bạc của nước Úc, nếu trở về Việt Nam, những kỹ năng ngày của em sẽ khó có thể ứng dụng được vì ngành công nghiệp này ở Việt Nam chưa được hợp pháp hoá rộng rãi như ở Úc.

Thứ ba, trong tình hình Chú Quý và Cô Xoa đang ngày một lớn tuổi, họ rất cần một người con như Tuấn sống chung và chăm sóc. Việc bắt buộc Tuấn trở về Việt Nam sẽ gây khó khăn rất lớn cho cuộc sống sau này của hai vợ chồng.

Trong trường hợp một hồ sơ phải bị xử thua theo luật định, nhưng quyết định đúng luật sẽ tạo ra một kết quả bất hợp lý thì người Toà có thể giới thiệu hồ sơ qua phòng Bộ trưởng để đích thân Bộ trưởng cân nhắc can thiệp cho hồ sơ. Người Toà công tâm đã giành ra 2 trang giấy, với hơn 10 đoạn văn để giải thích vì sao theo Bà, ngài Bộ trưởng nên can thiệp cho trường hợp của Tuấn…

Cuối năm 2019, Anh Mẫn và Chị Liễu tìm đến Trương Như Bảo Migration để hỏi về hồ sơ bảo lãnh của Anh Mẫn và Chị Liên, em gái của Chị Liễu. Đi cùng với Anh Mẫn là Cô Tuyết, mẹ Anh.

Trong suốt buổi nói chuyện, Anh Mẫn không nói một lời nào và biểu cảm trên gương mặt của Anh cũng rất hạn chế. Gần như mọi chuyện đều do Mẹ Anh và người Chị vợ trình bày. Tuy không nói ra, nhưng trong lòng tôi phân giữa hai phán đoán: “là cuộc hôn này có vấn đề hay bản thân người bảo lãnh có vấn đề?”

Khi khách hàng không thành thật
---------------------------------

Theo thông lệ, văn phòng hỏi khách xem người xin visa và người bảo lãnh có ai có vấn đề gì về sức khoẻ hay tiền án tiền sự hay không? Gia đình xác nhận là cả hai người đều không có vấn đề gì về sức khoẻ hay tiền án tiền sự.

Quan ngại chủ yếu của hồ sơ thời điểm đó xoay quanh việc Chị Liên đã từng kết hôn và có con với chồng cũ. Cậu nhóc nay đã 7 tuổi và ba mẹ cậu bé tính tới thời điểm đó vẫn chưa li hôn.

Ít lâu sau khi gia đình mở hồ sơ, khi mọi giấy tờ liên quan đến Chị Liên và chồng cũ coi như đã giải quyết ổn thoả, thì văn phòng phát hiện ra một vấn đề mới: Anh Mẫn có lịch sử tiền án tiền sự dày đặc, và lần bị truy tố gần nhất của Anh chỉ cách thời điểm Anh khai gặp vợ mình lần đầu tiên chưa tới nửa năm.

Trong trường hợp khách hàng không thành thực, văn phòng có quyền huỷ bỏ hợp đồng cũ và chấm dứt đại diện. Nếu muốn tiếp tục hồ sơ, khách hàng có thể ký hợp đồng mới và trả thêm tiền cho phần nghiệp vụ phát sinh. Tôi hẹn Anh Mẫn ra văn phòng để cho Anh có cơ hội trình bày trước khi văn phòng đưa ra quyết định.

Quay lưng hay không quay lưng
--------------------------------

Buổi gặp mặt, tôi bày ra trước mặt Anh Mẫn tờ báo cáo của cảnh sát liên bang về lịch sử tiền án tiền sự của Anh. Bản báo cáo dài 4 trang giấy...

Khi tôi hỏi những tiền án tiền sự này có đúng là của Anh không thì Anh Mẫn gật đầu. Khi được hỏi tại sao Anh không nói về việc mình có án tích trong ngày đầu tư vấn, Anh Mẫn trả lời là Anh sợ Chị vợ mình sẽ đổi ý nếu biết Anh có án tích. Anh nói cả Chị Liên và gia đình bên vợ Anh vẫn chưa ai biết về việc này…

Trong lịch sử án tích dày đặc của Anh Mẫn, Anh liên tục vào tù ra khám từ năm 20 tuổi và năm nay Anh đã gần 40. Có một điều đặc biệt là giai đoạn từ năm 27 tuổi đến 35 tuổi, Anh Mẫn hoàn toàn không có một án tích nào. Khi tôi hỏi lý do thì Anh Mẫn kể:

“Năm 1996, Anh lúc đó học lớp 10 và bắt đầu bỏ học ở tuổi 15. Anh đi chơi với bạn bè rồi bắt đầu dùng ma tuý. Hồi đó Anh học kém nên nản chí, lại vì dùng ma tuý nên không cách gì đảm bảo giờ giấc đi làm. Để có tiền chơi ma tuý, Anh bắt đầu các hành vi phạm pháp. Anh nhớ lần đầu ở tù là năm 20 tuổi, nói thật là nhìn 4 trang lịch sử tiền án này, nhiều cái Anh chẳng còn nhớ nó là gì. Một phần vì thời gian đã lâu, phần kia là tác dụng phụ của ma tuý…”

“Vậy khoản thời gian 7 – 8 năm Anh không có án tích này là sao? Và tại sao sau đó Anh lại tiếp tục con đường cũ?”

“Anh nhớ là lần ở tù năm 2002, Anh cảm thấy ghê tởm bản thân. Anh ghê tởm con đường mình đi, và cuộc sống mình đã chọn. Anh muốn thay đổi. Hồi đó có người bạn rủ Anh đi Darwin làm nông để xa rời bạn xấu, làm lại cuộc đời, nên Anh lên đó ở.

Cuộc sống dần ổn định, giai đoạn đó Anh làm có tiền, cũng về Việt Nam chơi 1 - 2 lần gì đó. Chỉ là mỗi lần gọi điện về cho Mẹ Anh ở Victoria, mẹ đều khóc, nói là nhớ Anh… Anh thương mẹ nên bay về Victoria và bắt đầu làm việc trong một nhà hàng Dim-sim của người Hoa. Lương dưới này tuy thấp hơn ở Darwin nhiều nhưng Anh cũng vui vì được ở gần mẹ.

Mọi chuyện đang tốt đẹp thì Anh bị tai nạn ở chỗ làm. Máy cắt thịt cắt lìa hai ngón tay của Anh và Anh phải ở nhà dưỡng bệnh. Chỗ làm cũng bồi thường cho Anh 35.000 đô. Thời gian ở nhà dưỡng bệnh, phần thì đau vì vết thương, phần thì buồn chán vì rảnh rỗi, lại khi đang sẵn tiền, Anh quay lại dùng ma tuý. Hết tiền, Anh lại quay lại con đường phạm tội…”

“Rồi giờ Anh còn dùng không?”

“Không. Năm 2017, sau một lần Anh bị sốc thuốc và xém chết. Trải nghiệm đó làm Anh không muốn chơi thuốc nữa. Anh không muốn cuộc đời mình cứ vậy mà bị vứt bỏ. Năm 2017, sau khi bị bắt, Anh trốn đi Việt Nam một thời gian hy vọng cảnh sát họ quên. Khi trở về lại Úc, Anh bắt đầu làm nghề lóc xương gà. Năm 2018, Cảnh sát tìm đến và truy tố Anh ra toà. Khi bà chánh án nghe Anh nói là Anh đang làm nghề lóc xương gà và Anh thực sự muốn làm lại cuộc đời, bà ấy đã tin Anh và cho Anh thêm một cơ hội nữa. Bà ấy phạt Anh $500 đồng và nói rằng bà thành thật mong Anh đừng bao giờ quay lại con đường cũ…”

Nhìn người đàn ông trước mặt, tôi tin Anh ấy thực sự đang rất cần sự đồng cảm và khích lệ từ mọi người xung quanh để vực dậy cuộc đời. Cũng như bà chánh án kia, tôi sẽ không quay lưng với Anh, không phải trong lúc này…

Tôi đã không đề cập gì về việc gia đình đã không thành thật, và cuộc gặp mặt hôm ấy chỉ đơn giản là buổi lấy lời khai để giúp Anh làm giải trình về lịch sử án tích dày đặc…

Người mẹ chồng của năm
-------------------------

Ở Bộ Di trú, mọi hồ sơ có vấn đề liên quan đến án tích đều có thể bị chuyển về trung tâm cân nhắc lý lịch quốc gia (National Character Consideration Centre - NCCC) hoặc Đội xem xét lí lịch đương đơn (Visa Applicant Character Consideration Unit - VACCU). Hồ sơ một khi rơi vào tay đội này thì thời gian thường rất lâu mới có kết quả.

Trong thời gian chờ đợi, Anh Mẫn một đôi lần gọi tôi hỏi về tiến triển của hồ sơ, nhưng nóng ruột còn hơn Anh là Mẹ Anh, Cô Tuyết. Tôi tưởng tượng đối với Cô Tuyết, Chị Liên không chỉ là con dâu mà còn là liều thuốc giải mà Cô mong ngóng từng giờ cho con trai mình.

Đôi ba tháng, Cô Tuyết lại gọi, lại thở dài chỉ để được xác nhận hồ sơ vẫn chưa có kết quả.

Hôm nay khi nhận được visa của Chị Liên và con trai, tôi cố ý gọi điện cho Cô Tuyết biết trước, để Cô ấy báo tin vui cho cả gia đình.

Tôi như nhìn thấy ở đâu đó bên kia, Chị Liên và con trai chộn rộn chuẩn bị hành lý và mua vé máy bay cho kịp đón giáng sinh Úc.

Tiên tìm đến Trương Như Bảo Migration để hỏi về hồ sơ du lịch của bố là Chú Quân. Chú Quân từng xin du lịch Úc 3 lần nhưng đều bị từ chối. Tiên muốn xin visa du lịch cho Ba nhưng lo ngại lần này sẽ là lần từ chối thứ 4.
Ở Việt Nam, Chú Quân sinh sống bằng nghề nông, đầu năm nay lại vừa li dị với vợ nên đang buồn chán và muốn đi Úc cho khuây khoả.

Hôm nay nhận được visa của Chú Quân, Tiên quá bất ngờ khi biết Chú Quân không chỉ được phép đi Úc mà còn được đi Úc nhiều lần trong 3 năm tới mà không cần phải xin visa mới. Tiên cười khanh khách, nói: “Chuyến này Ba em qua nhất định sẽ dẫn lên gặp Anh”
​
- Ủa, gặp mình làm chi ta?

Tuần rồi, Trương Như Bảo Migration hoàn tất một hồ sơ khá nhằn và kịch tính.
​Người xin visa là nữ, tên Loan sinh 1989 và người bảo lãnh là nam, tên Khôi sinh 1950.

Chị Loan kể trước khi quen Anh Khôi, Chị từng quen một người và có một con trai với người đó. Cậu nhóc năm ấy đã 6 tuổi và đang theo mẹ đến Úc du lịch. Chị Loan kể 2 năm trước, Chị tình cờ quen Anh Khôi trên Facebook, sau vài lần gọi điện, Anh Khôi gửi tiền cho Chị Loan để Chị làm giấy tờ đi du lịch Úc thăm Anh.

Du lịch – kết hôn
-----------------

Chị Loan đến Úc lần đầu vào tháng 9 năm 2017. Ban đầu, Chị đến Úc ở Queensland và ở nhà một người Dì của Chị. Anh Khôi sau đó chạy xe lên Queensland, đón Chị về nhà mình và hai người sống chung 3 tháng. Tháng 12, Chị Loan rời khỏi Úc.

Tháng 1 năm 2018, Chị Loan trở lại Úc để gặp Anh Khôi, họ ở cùng nhau thêm 3 tháng nữa, trước khi Chị rời Úc vào tháng 4 năm 2018. Năm tháng sau, Chị Loan lại trở vào Úc và hai vợ chồng tìm đến văn phòng để mở hồ sơ vợ chồng.

Tháng 4 năm sau, Anh Khôi và Chị Loan báo tin là họ vừa sinh một bé gái, đặt tên là Tâm. Hai Anh Chị rất vui và mở hồ sơ xin passport cho Tâm để cả nhà có thể về thăm nhà ngoại.

Con của công dân Úc
---------------------

Trong quá trình làm hồ sơ quốc tịch, văn phòng nhẩm tính thì nhận ra Tâm sinh tháng 4 năm 2019 – thời điểm thụ thai tính ra là tầm tháng 7 năm 2018, khi mà Chị Loan lại đang ở ngoài còn Anh Khôi thì đang ở trong Úc. Về cơ bản, Bé Tâm không thể là con ruột của Anh Khôi.

Khi văn phòng đề cập đến vấn đề này, Anh Khôi vô cùng nóng giận và chỉ nói quả quyết rằng gia đình muốn tiến hành hồ sơ quốc tịch cho Tâm. Anh khẳng định rằng Tâm, và cả Anh trai của bé đều là con của Anh Khôi bởi ngoài Anh ra, cả hai đứa không có một người cha nào khác.

Không nằm ngoài dự đoán, phòng quốc tịch gửi thư mời DNA để xác định Tâm và Anh Khôi có phải là cha con hay không. Sau khi nhận được giải trình rằng Anh Khôi vẫn luôn xem bé Tâm là con, và kể cả Anh trai của Tâm cũng thế, phòng quốc tịch chấp nhận luận điểm này và cấp quốc tịch cho bé Tâm để bé có thể làm passport đi thăm nhà ngoại.

Ngoại tình và di trú
-------------------

Sau khi hoàn thành hồ sơ quốc tịch của Tâm, hồ sơ Chị Loan tuy không đến mức nguy hiểm nhưng vẫn là khó nhằn. Từ 2017, có vẻ như giữa Chị và Anh Khôi đã hình thành mối quan hệ bạn đời. Vậy mà giữa năm 2018, việc Chị Loan có con với một người đàn ông khác tất nhiên không khỏi làm Bộ Nội vụ thắc mắc, thậm chí quan ngại về tính chân thực của mối quan hệ hai người.

Văn phòng lý luận rằng Chị Loan gặp Anh Khôi năm 2017, tuy mối quan hệ có vẻ như có yếu tố người thứ 3 giữa năm 2018, nhưng kể từ lúc nộp hồ sơ vào cuối năm đó trở đi, Chị Loan luôn ở cạnh chồng mình. Văn phòng khẳng định luật Di trú chỉ yêu cầu mối quan hệ của người bảo lãnh và người xin visa phải thành thật và lâu dài tại thời điểm nộp hồ sơ và thời điểm cấp visa. Việc mối quan hệ xuất hiện yếu tố thứ 3 trước khi nộp hồ sơ không thể là cơ sở để Bộ từ chối hồ sơ của Chị Loan và chồng.
​
Quan điểm này được Bộ chấp nhận, Chị Loan và con trai được cấp cả tạm trú và thường trú.

Mấy tháng trước, Chị Mai tìm đến Trương Như Bảo Migration để hỏi về hồ sơ du lịch cho bạn gái của Ba Chị Mai.

Thông thường, loại hồ sơ này sẽ hơi khó thực hiện nếu người xin visa và người bảo lãnh đều là người Việt. Trong kinh nghiệm của người viết, nếu người bên này là Tây thì thường sẽ dễ hơn.

Trong quyết định từ chối, lãnh sự thường lấy lý do là nếu người xin visa có bạn trai Úc, họ có vẻ thiếu động lực để quay trở về Việt Nam sau chuyến du lịch, dù cho người xin visa có công ăn việc làm và tài sản đáng kể ở quê nhà.

Chị Thu không có bất cứ thứ nào trong hai thứ kể trên.

Từng qua hai lần đò, mỗi lần để lại cho Chị Thu một đứa con. Kinh tế chật vật đến mức Chị Thu phải đi ở đợ cho người ta để mưu sinh. Nhà cửa không có, tiền gửi ngân hàng lại càng không bao lăm.

Năm 2019, Chị Thu tình cờ làm mướn cho Anh Kiệt và hai người cũng gọi là quen nhau. Đợt Covid, Anh Kiệt bị kẹt lại Việt Nam may nhờ Chị Thu chăm sóc tận tình nên dù mang bạo bệnh trong người, Anh vẫn tai qua nạn khỏi.

Nay gia đình Anh Kiệt muốn mời Chị Thu sang Úc một chuyến để thăm thú và cũng gọi là đền ơn.

Trong thư mời, Chị Mai trình bày rằng những năm vừa qua, tình cảm của Chị Thu và gia đình Anh Kiệt phát triển khá tốt. Đối với gia đình Chị Mai mà nói, Chị Thu gần gũi hơn một người bạn và gắn bó như một người thân.

Trong tờ tường trình du lịch, Chị Mai cũng không dấu diếm việc bản thân mình và ông chủ có mối quan hệ yêu đương, nhưng khẳng định tạm thời chỉ muốn xin visa du lịch Úc. Chị Mai không đề cập đến việc liệu Chị có ý định xin visa vợ chồng để định cư sau khi đến Úc hay không.

Hôm nay gọi điện báo khách là visa đã được cấp, tuy chỉ là chiếc visa du lịch 3 tháng nhưng khách vui thiệt nhiều làm người viết tự dưng cũng vui lây.

Cuối năm 2018, Chị Tuyền và Chị Hạnh tìm đến Trương Như Bảo Migration để mở hồ bạn đời.

Người bảo lãnh, Chị Tuyền là người chưa từng kết hôn, nhưng Chị Hạnh, người xin visa, đã từng kết hôn hai lần với hai người chồng cũ. Chị Hạnh có một con trai, tên Tuấn, trong cuộc hôn nhân đầu tiên, và hai cô con gái, Hồng và Mai, trong cuộc hôn nhân thứ hai của mình.

Những hồ sơ loại này chắc chắn sẽ gặp phải ít nhiều nghi ngại từ phía Bộ Nội vụ rằng mối quan hệ của người xin visa và người bảo lãnh liệu có phải là thành thật hay giả vờ?

Hồ sơ xin định cư của cả ba mẹ con Chị Hạnh được mở vào đầu năm 2019. Sau một năm thụ lý, Bộ cho rằng tổng quan bằng chứng chưa đủ thuyết phục nên ra quyết định từ chối. Như thường lệ, văn phòng đệ đơn khiếu nại lên Toà Kháng cáo Hành chính (AAT).

Hoạ vô đơn chí
---------------

Hai tháng trước khi hồ sơ Chị Hạnh bị từ chối, Bộ Nội vụ ra quyết định huỷ visa du học của cô con gái út - bé Mai, khi Mai trở về Việt Nam ăn Tết. Lý do Bộ huỷ visa là vì trên visa du học của Mai có điều kiện 8532, yêu cầu người giữ visa dưới 18 tuổi phải luôn có người giám hộ khi ở trong nước Úc. Tổng cộng, Bộ ghi nhận 5 lần Chị Hạnh đã rời khỏi Úc mà không đem theo Mai.

Bất chấp việc Mai theo học đầy đủ và hoàn tất khá tốt chương trình học, Bộ Nội vụ cho tới nay chưa từng trả lời giải trình xin khôi phục visa du học cho Mai.

Cô nữ sinh lớp 11 cứ như thế không bao giờ có cơ hội quay trở lại Úc để hoàn thành chương trình trung học ở Úc và cũng không thể học tiếp cấp 3 ở Việt Nam vì hai hệ thống giáo dục quá khác biệt.

Phải sống xa mẹ và đứng nhìn tương lai sụp đổ ngay trước mắt mình khiến Mai rơi vào trầm cảm nặng. Chỉ trong nửa năm, em ốm đi 10 kg và mỗi ngày qua đi là một ngày tình trạng của Mai thêm đáng lo.

Khi trách nhiệm không thuộc về ai
----------------------------------

Cuối năm 2020, Toà Kháng cáo quyết định xử thắng đơn khiếu nại của Chị Tuyền và Chị Hạnh dựa trên giấy tờ, rồi trả hồ sơ về lại Bộ Nội vụ. Chỉ là không hiểu vì lý do gì, Bộ Nội vụ không đã động gì đến hồ sơ trong liên tiếp 10 tháng sau đó.

Tháng 9 năm 2021, văn phòng gửi khiếu nại về cách hành xử của Bộ lên bộ phận khiếu nại của Bộ Nội vụ, hồ sơ Chị Hạnh sau đó được đưa sang Thái Lan để được thụ lý. Nhưng thư đi thư về cũng chỉ được 2 lần, nửa năm sau hồ sơ lại quay trở về với Lãnh sự quán Úc ở Việt Nam vào tháng 4 năm 2022.

Tất nhiên là tôi tôn trọng quyền linh động của Bộ Nội vụ, nhưng trong bối cảnh Bộ Nội vụ xoá bỏ tất cả số điện thoại và email của văn phòng xét duyệt, việc liên lạc với văn phòng thụ lý hồ sơ trở nên rất mơ hồ và khó khăn.

Nguy hiểm hơn, nếu một hồ sơ đã chuyển từ văn phòng này sang văn phòng khác mà người làm hồ sơ không để ý, vẫn gửi bằng chứng đến văn phòng cũ, các bằng chứng ấy có thể sẽ “không được tính” và coi như “chưa từng được gửi”.

Cách hành xử của Bộ Nội vụ là rất tắc trách khi họ không bao giờ thông báo rõ ràng về việc di chuyển hồ sơ của khách, mỗi người đại diện do đó phải dựa vào kinh nghiệm của mình để “phán đoán” vị trí hiện tại của hồ sơ.

Những ngày giông tố
---------------------

Tuy nhiên, những vất vả mà văn phòng phải đối diện trong mấy năm trở lại đây hoàn toàn chẳng đáng kể gì so với những bi kịch liên tục ập đến gia đình nhỏ của Chị Hạnh. Trong COVID, sức khoẻ người bảo lãnh trở nên yếu đi và Chị Tuyền phải nhiều lần tiến hành phẫu thuật. Vốn sống cô độc một mình nên Chị Tuyền không thể nhờ vào ai ngoài vợ mình, Chị Hạnh.

Trong lúc Chị Tuyền mất hoàn toàn khả năng lao động thì Chị Hạnh cũng không thể tìm được một công việc ổn định vì Chị phải chăm sóc cho Chị Tuyền, mà vấn đề visa của Chị thì mãi mà không đâu vào đâu cả.

Năm 2020, con trai đầu của Chị Hạnh, tên Tuấn, bị mất việc ở Nhật vì dịch bệnh nên phải quay trở về Việt Nam. Tuấn đem chút vốn liếng tích cóp được để góp vốn làm ăn với bạn thì thua lỗ rồi mất trắng, số tiền ít ỏi còn lại Tuấn còn bị một số bạn bè “mượn đểu”. Đoạn tình duyên nhiều năm cũng dứt áo ra đi khi kinh tế của Tuấn lâm vào ngõ cụt. Bất chấp lời năn nỉ thiết tha của Chị Hạnh, Tuấn tự sát ở độ tuổi 34. Trong đám tang của Tuấn, một đôi giọt nước mắt hối hận, một vài người đem trả lại số tiền họ đã “mượn”, nhưng mọi chuyện đã chẳng còn thay đổi được gì vì Tuấn đã mãi mãi ra đi…

Xót xa là vậy nhưng Chị Hạnh không dám về Việt Nam để dự đám tang. Chị sợ lỡ dịch bùng lại, rủi mà Chị Hạnh bị kẹt luôn ở Việt Nam thì Chị Tuyền đâu biết phải làm sao?

Mấy tháng trước, Mẹ của Chị Hạnh cũng qua đời ở tuổi 79. Từng người thân cứ như vậy rời xa Chị Hạnh, trong khi hy vọng của hồ sơ cũng chả biết trông ngóng đi đâu, về đâu. Chỉ thấy cô con gái lớn của Chị Hạnh đang từng ngày tiến lại gần ngưỡng tuổi 23. Sau sinh nhật thứ 23, Hồng sẽ không còn là con phụ thuộc của Chị Hạnh nữa và việc Hồng bị rớt ra khỏi hồ sơ của mẹ là không thể tránh khỏi…

Bước đi trong bóng tối
----------------------

Giữa muôn vàn tâm bão, Chị Hạnh thi thoảng lại gọi tôi, hỏi thăm về hồ sơ. Đứng trước một hồ sơ mà Bộ Nội vụ hành xử không ra gì, tôi thật rất khó lượng định bước tiếp theo họ sẽ làm sai hay làm đúng.

Tất nhiên tôi tin rằng kết quả sau cùng dù thế nào thì Chị Hạnh sẽ lấy được visa, nhưng những tai hoạ liên tiếp xãy ra khiến tôi không nghĩ ra được một lời tử tế nào để an ủi được Chị. Tôi chỉ biết khuyến khích Chị giữ vững niềm tin, bởi văn phòng đã, đang, và sẽ làm tất cả những gì tốt nhất có thể cho hồ sơ.

Một vài người bạn của Chị đã lo lắng. Họ so sánh hồ sơ của Chị Hạnh với ông nọ bà kia. Họ góp ý rằng hồ sơ này rất kỳ lạ, bởi thông thường hồ sơ thắng Toà không thể nào lâu đến thế… Công bằng mà nói, cách hành xử thiếu chuyên nghiệp của Bộ Nội vụ đã đẩy văn phòng vào vị trí có miệng mà không thể giải bày.

Nắng xuân lại về
----------------

Đến sau cùng thì tuần rồi, Bộ Nội vụ cũng đã ra quyết định cấp thường trú cho Chị Hạnh và hai cô con gái. Con đường vào thường trú sau 4 năm tuy không đến nỗi là quá lâu cho một hồ sơ bạn đời, song đối với gia đình Chị Hạnh, 4 năm qua là chặn đường đầy gian nan và nước mắt.

Nhận được visa thường trú, gia đình Chị Hạnh vỡ oà trong hạnh phúc. Từng người, từng người gửi lời cảm ơn đến văn phòng…

Chỉ là trong thâm tâm mình, tôi thấy mình mới là người phải biết ơn gia đình vì lòng tin trọn vẹn và xuyên suốt mà họ đã giành cho văn phòng. Nếu không có được lòng tin ấy, hồ sơ sẽ không thể nào đi đến kết cục ngày hôm nay.
​
Melbourne đang trở sắc xuân. Tôi tựa lưng vào ghế và nhìn ra con đường trước mặt. Tôi mong Chị Hạnh và Chị Tuyền sẽ mãi hạnh phúc và êm ấm bên nhau, mong cho Mai sẽ tìm lại được những năm tháng thanh xuân đã đánh mất, và mong cho Hồng sẽ sớm tốt nghiệp và tìm được công việc đầu tiên…

Giữa năm 2019, An tìm đến Trương Như Bảo Migration để hỏi về hồ sơ du lịch của Ba. Vấn đề chính làm An lo lắng là Ba em đã xin đi du lịch Úc vài lần và đều bị từ chối. Em muốn văn phòng sửa lịch sử du lịch cho Ba.

Tháng 8 năm 2019, văn phòng lấy được visa du lịch cho Ba của An sang Úc. Lịch sử bị từ chối của khách coi như đã sửa xong. Đầu năm 2020, An lại đến văn phòng để mở hồ sơ du lịch mới để Ba em có thể sang Úc chơi lần nữa.

Hồ sơ đang chuẩn bị thì đại dịch COVID ập đến. Thời điểm ấy, văn phòng liên lạc mọi gia đình đang làm hồ sơ du lịch và khuyên khách cân nhắc đình chỉ hồ sơ chờ qua dịch mới triển khai với lý do: dù có lấy được visa cũng rất khó đi du lịch khi biên giới cả Úc và Việt Nam đang đóng cửa. An và gia đình đồng ý đình chỉ hồ sơ chờ hết dịch.

Hứa và hẹn
-----------

Chỉ là trong lúc chờ đợi, một văn phòng khác tư vấn cho An rằng bối cảnh đại dịch không ảnh hưởng gì đến việc xét duyệt hồ sơ, và họ hứa hẹn với An rằng họ có thể dễ dàng làm được visa du lịch cho cả Ba và Mẹ An. Gia đình tin tưởng và mở hợp đồng mới. Hồ sơ cả hai người nộp vào và bị từ chối lần thứ nhất.

Khi dịch dần qua đi, năm ngoái văn phòng ấy một lần nữa thử lại vận may với hồ sơ của Ba Mẹ An và một lần nữa, hồ sơ hai người bị từ chối. Quá ngao ngán với hai lần thất bại, An tìm đến văn phòng để bàn việc sửa lại lịch sử du lịch cho cả Ba và Mẹ.

Dễ và khó
----------

Hồ sơ du lịch không khó, nhưng loại hồ sơ này chịu ảnh hưởng rất lớn từ yếu tố may rủi. Điều này tạo ra một thực trạng nhiều văn phòng làm việc ẩu tả, kết quả hồ sơ cứ gọi là “phúc chủ may thầy”.

Tôi có thói quen mỗi khi làm hồ sơ khó sẽ kiểm đi kiểm lại hai ba lần. Có khi lúc này nhìn vào mớ bằng chứng thì thấy chẳng còn gì để cải thiện, vậy mà để ít hôm đem ra kiểm tra, lại thấy có thể làm tốt hơn chỗ này chỗ kia. Lại bỏ đó vài hôm rồi đem ra soi lại, phát hiện thêm vài chỗ mình còn có thể làm tốt hơn nữa. Nói nôm na là “quét nhà ra rác”, càng soi mói sẽ càng tự tìm ra được chỗ để cải thiện, gọt giũa cho hồ sơ để tăng cơ hội thành công.

Hôm nay, tôi gọi An. Hồ sơ của Ba Mẹ em sau hơn 2 tháng thụ lý, một lần nữa được thành công chỉnh lại. Không những vậy, lần này Bộ Nội vụ cấp hẳn cho Ba Mẹ thời hạn 3 năm để Cô Chú có thể tuỳ ý ra vào nước Úc, mỗi lần đi chơi được 3 tháng.
​
Nhận được tin báo, An vui lắm, dù đang ở tận Queensland nhưng An vẫn khẳng định chắc cú rằng: “Em sẽ phải về gặp Anh, em sẽ phải về gặp Anh…”

Năm ngoái Anh Luân và Ngọc tìm đến Trương Như Bảo Migration để hỏi về hồ sơ bạn đời. Thời điểm đó, Anh Luân đang kết hôn với vợ cũ và hồ sơ bảo lãnh cho vợ cũ vẫn đang còn.

Anh Luân kể Anh quen vợ cũ được vài tháng thì hai người kết hôn và Anh tiến hành hồ sơ bảo lãnh. Tuy nhiên, cuộc sống với vợ cũ không mấy hoà hợp nên Anh Luân bỏ từ NSW về VIC để sinh sống. Ban đầu, Anh Luân có ý định bỏ mặc hồ sơ cũ, không quan tâm nhưng cũng không báo với Di trú rằng Anh và vợ cũ đã thôi nhau.

Sau này, Anh quen với Ngọc và muốn bảo lãnh cho Ngọc. Trước đó, Anh Luân đã bảo lãnh 2 lần, và Ngọc sẽ là lần thứ 3.

Khúc mắc của hồ sơ
-------------------
Khó khăn chính của hồ sơ Ngọc là ở chỗ Anh Luân đã dùng hết 2 lần bảo lãnh nên theo điều 1.20J của luật Di trú, Anh không có tư cách để bảo lãnh lần thứ 3.

Một mặt khác, Bộ Nội vụ chắc chắn sẽ không khỏi thắc mắc chuyện gì đã xãy ra với cuộc hôn nhân trước đó của Anh Luân? Làm sao Anh có thể danh chính ngôn thuận đến với người sau khi trên giấy tờ vẫn là chồng của người cũ? Liệu mối quan hệ của Anh Luân với vợ cũ có phải là thành thật? Hay quan trọng hơn, liệu mối quan hệ bây giờ của Anh Luân với Ngọc bây giờ có thành thật hay không?

Khó khăn nối tiếp khó khăn
--------------------------

Khi trao đổi về các bằng chứng để chứng minh mối quan hệ của Anh Luân và Ngọc, hai người cho biết họ sẽ không thể mở tài khoản ngân hàng chung tên.

Lý do theo giải thích của Anh Luân là Anh đang trong quá trình làm giấy tờ để mua nhà và người làm giấy tờ mượn tiền cho Anh Luân căn dặn rằng Anh không được mở tài khoản chung với Ngọc, nếu không hồ sơ mượn tiền của Anh có thể sẽ thất bại. Sự thật là mãi cho đến hôm nay, hai vợ chồng vẫn chưa có tài khoản chung tên để cung cấp cho Bộ Nội vụ.

Dịch COVID kéo đến, Ông nội của Anh Luân không may bị nhiễm bệnh mà qua đời. Do ở xa, Anh không kịp đưa Ngọc về giới thiệu với Ông nội. Trong những ngày cuối, khi sức khoẻ của Ông yếu dần, Anh Luân gọi điện, để Ông được một lần thấy mặt cháu dâu. Hình ảnh cuộc gọi cuối cùng ấy, được Anh Luân chụp lại để làm kỉ niệm...

Hôm nay là ngày Ngọc được cấp visa tạm trú. Điều này có ý nghĩa là tất cả các khúc mắc trước kia của hồ sơ đều đã được hoá giải. Nếu không có gì thay đổi, hồ sơ của Ngọc dự kiến sẽ hoàn tất vào cuối năm sau.

Hơn chục năm trước, Anh Ninh là công dân Úc về Việt Nam chơi và quen với Chị Thanh. Hai người đến với nhau khá nhanh, nhưng mỗi lần Anh Ninh đề cập đến chuyện bảo lãnh thì Chị Thanh lại gạt đi, nói là công việc ở Việt Nam của Chị đang rất tốt. Anh Ninh rất buồn cũng nhưng không biết phải làm sao.

Quen nhau hơn một năm, Chị Thanh sinh cho Anh một người con trai, đặt tên là Kiệt. Anh Ninh mừng lắm, lại đề cập việc bảo lãnh Chị Thanh và Kiệt đi Úc nhưng Chị Thanh lại lần nữa làm thinh. Thời gian đầu, Anh Ninh còn thường xuyên qua về thăm vợ. Sau tình cảm của hai người nhạt dần, Anh Ninh chỉ gửi tiền nuôi con hàng tháng và qua lại ít hẳn đi.

Năm trước, Chị Thanh đem Kiệt lên gửi nhà ông bà nội để đi lấy chồng. Anh Ninh nghe cũng buồn nhưng cũng đành chấp nhận. Gặp khi ông bà nội già yếu, Anh Ninh mới có ý định lãnh con đi Úc.

Ngặt nỗi, trước giờ Anh Ninh với Chị Thanh chỉ ăn ở với nhau một thời gian chứ chưa từng cưới hỏi hay làm hôn thú bao giờ. Ngoại trừ tờ giấy khai sinh của Kiệt có tên cả Cha và Mẹ, các bằng chứng khác của hai vợ chồng gần như không có gì.
​
Cuối năm trước, hồ sơ Anh Ninh được nộp vào. Anh Ninh lập tờ khai để trình bày ngọn ngành mọi chuyện. Bộ Nội vụ sau đó mời thử DNA để xác thực quan hệ cha con. Do Anh Ninh ở Úc còn Kiệt lại ở Việt Nam, thủ tục thử DNA của hai cha con mất nhiều thời gian hơn thường lệ.

Sáng nay, kết quả DNA từ phòng thí nghiệm trả về xác định Anh Ninh là cha đẻ của Kiệt. Đến chiều, phòng quốc tịch ra thông báo chấp thuận và hoàn tất hồ sơ. Nước Úc lại chuẩn bị đón thêm một Việt Kiều trẻ tuổi.

Sự thật là luật Di trú Úc có hạn chế tối đa 1 người được 2 lần bảo lãnh vợ, nhưng bảo lãnh con rơi thì bao nhiêu lần cũng được. Vậy nên sau khi quốc tịch xong cho bé thì để bé đứng tên bảo lãnh Mẹ là ngon cơm.

Một thuật ngữ đang ngày càng phổ biến trong giới trẻ là mục tiêu tự do tài chính. Trong xã hội tư bản hoá ngày nay, khá nhiều người đã tích luỹ một lượng tài sản đủ lớn để chi trả cho toàn bộ chi phí sinh sống còn lại của cuộc đời mình mà không cần phải làm thêm bất cứ một công việc gì khác.

Ý tưởng của mục tiêu tự do tài chính là tích luỹ tài sản để bản thân đạt được sự tự do về tài chính. Khi đạt được tự do tài chính, người ta thường vẫn sẽ tiếp tục đi làm, nhưng không cần 8 tiếng 1 ngày, 5 ngày 1 tuần làm những công việc mà họ không thích chỉ để có đủ tiền trang trải cho cuộc sống. Tự do tài chính không phải là, thậm chí có khi trái ngược với, sự tiêu xài xa hoa để phô trương tài sản.

Bản thân người viết cũng đang trong quá trình tìm hiểu và phấn đấu để đạt được mục tiêu tự do tài chính nên không đủ kiến thức để chia sẻ ở đây. Bạn đọc quan tâm đến chủ đề này có thể tìm đọc thêm. Có một kênh thông tin khá hữu ích về tự do tài chính là podcast của Anh Nguyễn Ngọc Hiếu trên Apple podcast hoặc trang chủ của Anh Hiếu là hieu.tv

Mục đích cuối cùng là sự tự do
-------------------------------

Cụ Nguyễn Hiến Lê từng viết: “Khi nghèo thì phải tận lực chiến đấu với cảnh nghèo và phải đủ ăn mới giữ được sự độc lập và tư cách của mình. Nhưng khi đã đủ ăn rồi thì đừng nên làm giàu, phải để thì giờ làm nhiều việc hữu ích mà không vì danh lợi. Giá trị của ta ở chỗ làm được nhiều việc như vậy hay không”.

Có một sự thật là có nhiều người dù đã tích luỹ rất nhiều tài sản nhưng vẫn chỉ là nô lệ của đồng tiền. Những người này rõ ràng không đạt được chút tự do nào do tài chính mang lại. Ngược lại, những bậc chân tu tuy không có nhiều của cải nhưng cũng không vướng vòng tục lụy nên vẫn đạt được sự tự do tự tại của mình.

Trong cuộc sống như một người thường của mình, người viết trân trọng những may mắn mà bản thân đã nhận được. Sau những năm tháng chật vật, cuộc sống có thể gọi là đủ ăn và đã có cơ sở để nghĩ đến việc làm chuyện hữu ích cho đời.

Những người khách vô danh
----------------------------

Hôm qua, một người khách vô danh bay từ Canberra về để gặp mặt và hỏi thăm về những rắc rối xoay quanh vấn đề visa của mình.

Gọi là vô danh bởi lẽ những khách hàng như em và văn phòng chỉ là bèo nước gặp nhau, không hẹn gì ngày gặp lại.

Chẳng qua, tôi đang nắm giữ những kiến thức hữu ích, có thể giúp em hoàn tất con đường định cư của mình, tránh khỏi những sóng gió không cần thiết. Sau buổi tư vấn, tôi tin rằng em sẽ có thể tự mình giải quyết những khó khăn mà em đang gặp phải.

Như tất cả các buổi tư vấn khác, buổi tư vấn của em là hoàn toàn miễn phí. Những cuộc tư vấn vô danh này thường cũng không được lưu lại thông tin, vì việc lưu lại thông tin sẽ không có lợi ích gì cho khách.

Chỉ làm việc cho người thực sự cần mình
-----------------------------------------

Chẳng may là vì tình huống của người khách này khá phức tạp, nên buổi tư vấn của em dài hơn thường lệ. Điều này làm phật ý người khách chờ kế sau vì họ phải ngồi chờ hơn 30 phút, kết quả là người ấy đã bỏ về trong giận dỗi.

Người viết cảm thấy có lỗi với vị khách hàng đến sau, vì đã không thực hiện được một buổi tư vấn mà người ấy xứng đáng nhận được như đã hẹn trước. Tuy nhiên nếu mọi việc lại xãy ra một lần nữa, người viết rất có thể sẽ vẫn làm lại như cũ, bởi sẽ chẳng ích gì để bắt đầu buổi tư vấn sau, khi chưa hoàn tất buổi tư vấn trước.

Khi một khách hàng bỏ đi, người viết có thể đã đánh mất một hợp đồng. Nhưng đánh đổi một hợp đồng của một người khách không quá cần mình để củng cố cơ hội định cư của một gia đình đồng hương khác, người viết cho là xứng đáng.

Giả như người viết đang còn chạy ăn từng bữa, quyết định ấy rõ ràng là không hợp lý. May mắn là nhờ vào những khách hàng hiện tại, người viết có thể tự chủ về mặt tài chính để chọn giúp đỡ người nào và từ chối làm việc với ai. Ngẫm thì sống ở đời, ung dung tự tại mới là vô giá.

Hồ sơ quốc tịch của bé gái dưới đây cũng là một ví dụ. So với những hợp đồng khác của văn phòng, đây không phải là một hợp đồng lớn. Nhưng hồ sơ ấy nhận được rất nhiều tâm tư của người viết bởi đối với gia đình này mà nói, thì họ định cư ở Úc hay phải trở về Việt Nam chỉ đặt hết vào canh bạc này.
​
Khi đối diện với một trọng trách lớn, người viết tự khắc sẽ giành ra một sự quan tâm lớn.