Huỷ visa khi đang ở tù 501(3A)

​ Tháng 7 năm ngoái, một người phụ nữ trung niên tìm đến văn phòng để được giúp đở cho hồ sơ của người con rể. Tại thời điểm đó, cậu con rể của Chị, tên Nhật và cô con gái của Chị, tên Hoa đang ở trại giam hình sự vì tội rửa tiền. Chị kể là hôm rồi người con rể vừa gọi ra, báo với gia đình là mình nhận được thông báo từ Bộ Nội vụ về việc Bộ đã huỷ visa của Nhật vì lý do tiền án tiền sự.

Trong xấp tài liệu có câu: "Theo luật hiện hành, nếu quý vị bị trục xuất khỏi Úc vì lý do tiền án tiền sự, quý vị sẽ không bao giờ quay trở lại Úc bằng bất cứ visa nào khác." Cơ hội duy nhất của Nhật tại thời điểm đó là trong vòng 28 ngày, phải đệ đơn xin Bộ Nội vụ khôi phục visa mà họ vừa mới huỷ.

----- Trích lục và nghiên cứu hồ sơ -----

Cũng như bao hồ sơ khác, việc đầu tiên phải làm là gặp khách để biết chuyện gì xãy ra, đồng thời trích lục tất cả những tài liệu liên quan từ các nguồn có sẵn để tìm hiểu.

Trong đống hồ sơ lấy về, những lời lẽ gay gắt của bà chánh án toà Burwood có lẽ là điều làm tôi băng khoăn nhất. Liên quan đến việc Nhật và Hoa đã chuyển khoản một số tiền lên đến hơn 600 nghìn đô chỉ trong vòng 16 ngày, Bà chánh án nhận định:

"Trong khung đánh giá nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và nghiêm trọng bậc nhất, tôi cho rằng vi phạm này là rất nghiêm trọng..."

Khi bị bắt, Nhật và Hoa đều sử dụng quyền im lặng. Họ không nhận tội và cũng không cho lời khai. Những bằng chứng của hồ sơ cho thấy sự tồn tại một đường dây chuyển tiền và do đó hành vi của Nhật và Hoa rõ ràng là phạm tội có tổ chức.

Sau khi bị truy tố, báo cáo của nhân viên quản giáo cho rằng Nhật có thái độ tránh né mỗi khi nói về việc phạm tội hay đồng phạm. Tệ hại hơn, từ lúc bị bắt cho đến mãi sau này, Nhật và Hoa chưa bao giờ cung cấp được thông tin nào giúp ích cho tiến trình điều tra và cảnh sát không thể bắt được thêm một cá nhân nào khác...

----- Thể loại hồ sơ lành ít dữ nhiều -----
Cũng như mọi khách hàng trong tình huống éo le khác, câu hỏi chính của gia đình là liệu hồ sơ Nhật có còn cơ hội hay không?

Tôi giải thích cho gia đình rằng loại hồ sơ bắt buộc phải huỷ (mandatory cancellation) này rất ít người chịu làm và dám làm bởi xác suất thành công loại này vốn rất thấp. Chúng tôi coi loại hồ sơ này là nhận dễ thắng khó.

Nói cho dễ hiểu thì mọi người ở Úc đều phải tuân thủ pháp luật Úc. Kỳ vọng này ở những người chưa vào quốc tịch lại càng lớn hơn. Theo luật hiện tại, những ai chưa vào quốc tịch Úc mà bị tuyên án hơn 12 tháng thì Bộ Nội vụ phải huỷ visa của họ khi họ còn ở trong tù. Ngay sau khi đã mãn hạn tù ở, những người bị huỷ visa kiểu này thường bị chuyển từ trại hình sự sang trại di trú để chờ trục xuất.

Để đảm bảo những người này phải bị trục xuất, Bộ Nội vụ đề ra hướng dẫn nghiêm ngặt cho nhân viên của mình và thường xuyên nhắc nhở họ phải tuân theo khi xét duyệt yêu cầu xin khôi phục visa, trong văn bản hướng dẫn có đoạn:
"Việc huỷ visa nhiều khi là cần thiết đơn giản chỉ vì cộng đồng Úc kỳ vọng những người có tiền án tiền sự phải bị tước visa. Nhân viên thụ lý hồ sơ phải tôn trọng quan điểm của Chính phủ về vấn đề này."

Hồ sơ xin khôi phục visa cho Nhật sau mấy lần đệ trình lên xuống đến tháng 5 năm 2020 thì bị Bộ Nội vụ bác bỏ. Quyết định này tuy rất thất vọng nhưng Nhật và gia đình không quá bất ngờ. Hồ sơ khiếu nại sau đó được nộp lên với Toà Kháng cáo Hành chính.

Không giống như những phiên toà kháng cáo thông thường, một phiên Toà Kháng cáo liên quan đến việc huỷ visa do tiền án tiền sự được xét xử ở phân vụ đặc biệt của Toà Kháng cáo, ở đây Bộ Nội vụ sẽ cử trạng sư của mình ra để đối đầu với người xin khiếu nại để một lần nữa đảm bảo người bị huỷ visa phải bị trục xuất.

Khối lượng công việc đã không nhỏ, mà tất cả công việc ấy phải được gói gọn trong 84 ngày, bởi nếu sau 84 ngày mà Toà Kháng cáo không thể xử thắng cho người khiếu nại thì luật quy định kết quả kháng cáo coi như là thất bại và Bộ Nội vụ thắng.

----- Gỡ rối -----
Sau 3 ngày ra toà ròng rã, toàn bộ tình tiết của hồ sơ được phơi bày để chánh án Toà Kháng cáo có thể đưa ra quyết định.

Nguyên hai gia đình của Nhật và Hoa có quen biết từ ngày họ ở Việt Nam. Ông ngoại của Hoa thấy Nhật có ăn học lại ngoan ngoãn nên đã âm thầm ngắm cậu cháu rể này cho cô cháu gái.

Bản thân Mẹ Hoa và Ba của Nhật cũng là bạn thân, nên Chị mượn cớ gửi quà cho bạn đặng Hoa đem quà sang nhà và có cơ hội gặp Nhật. Đôi bạn trẻ nhanh chóng cảm thấy tương đồng và đến với nhau sau đó.

Nhật rời Việt Nam là một chàng thanh niên ưu tú, không tì vết. Em có một bằng đại học và công việc ổn định đến khi đi Úc. Bản thân Hoa cũng là Cử nhân thương mại của trường Melbourne Uni danh giá. Tại thời điểm đó, Hoa đang học lên cao học về y tá cũng ở Melbourne Uni.

Mọi chuyện bắt đầu khi Hoa thi rớt một môn quan trọng trong khoá học và em phải chờ 1 năm để có thể học lại. Quá thất vọng và chán nản, Hoa và Nhật dời lên NSW để thay đổi không khí.

Khi lên đến NSW, Nhật đi kiếm nguồn hàng để chuyển về Việt Nam. Công việc này Nhật đã làm từ ngày còn ở Việt Nam, đến khi qua Úc và thời điểm đó lại càng bận rộn.

Hoa thì không như vậy. Em tìm đến Star Casino để tiêu khiển và trong vận xui của mình, em gặp Tài, người sau này cho Hoa mắc nợ đến $30.000 vì thua bạc.

Khi biết Hoa không có cách nào trả nợ , Tài đề nghị Hoa giúp hắn chuyển tiền để trừ nợ. Thoả thuận ban đầu là Hoa sẽ làm việc cho hắn nửa năm thì sẽ hết nợ. Hoa kể tại thời điểm đó, em không nghĩ được cách gì hay hơn nên đành nghe theo lời đề nghị đó.

Làm được 2 tháng, Hoa bị sẩy thai và không ra khỏi nhà được. Hết cách, Hoa đành kể hết với Nhật về khoản nợ, công việc đang làm, và nhờ chồng giúp mình đi giao dịch. Nhật thấy cách làm ăn mờ ám cũng nghi ngờ, nhưng thương vợ quá nên cũng nhắm mắt làm theo.

Được mấy hôm, Hoa khoẻ hơn và đi làm trở lại, lúc này Tài mới liên lạc đề nghị Nhật cùng làm với Hoa. Lấy lý do là công việc nhiều, Tài nói nếu Nhật và Hoa cùng làm thì thời gian sẽ giảm xuống nhanh hơn, thêm vào đó, hắn sẽ cho hai em ít hoa hồng gọi là khuyến khích.

Phần nghĩ cho vợ, lại gặp gặp lúc kẹt tiền, Nhật quyết định tham gia vào đường dây cho đến ngày bị bắt. Thời gian Nhật bắt đầu đến khi bị bắt là tầm 2 tháng, tuy nhiên bằng chứng công tố viện có được chỉ là 16 ngày cuối cùng mà thôi. Nhật và Hoa do đó chỉ bị truy tố về 16 ngày chứng minh được.

----- Phán quyết -----
Hôm nay, chánh án là phó chủ tịch Toà Kháng cáo ra quyết định ân xá cho Nhật và cho em thêm một cơ hội nữa. Trong quyết định dài 47 trang của mình, bà viết:

"Trong sự việc lần này, tôi không nghi ngờ gì về tình yêu Nhật dành cho vợ mình, nhưng cậu ấy cần phải mở to mắt để nhìn vào sự thực cần phải cân nhắc kỹ lưỡng những gì mình cần làm và những gì mình được phép làm trong khuôn khổ của pháp luật..."

"Tôi tin Nhật sẽ không bao giờ tái phạm bởi cậu ấy nay đã học ra được bài học của mình và trưởng thành hơn trên cơ sở những nhân cách tốt đẹp vốn có của mình"...

Hôm nay Melbourne trời mưa ảm đạm, nhưng đối với gia đình của Nhật, có lẽ đó lại là những giọt nước mắt vui mừng.

Năm giờ chiều tôi gọi cho Nhật, thì Nhật bảo đã về đến nhà.

Bên kia đầu dây, tôi nghe tiếng gia đình nói cười khúc khích giữa một mùa đại dịch.