Khi người bảo lãnh ở rể

​Trong xã hội Việt Nam ngày trước, hình ảnh người đàn ông đi ở rể thường không mấy được tôn trọng. Chẳng vậy mà có câu “Thà ở nhà mui còn hơn chui nhà vợ” (nhà mui ở đây là chỉ chiếc đò). Tuy nhiên, câu chuyện ở rể dưới đây là một ví dụ của việc ăn theo thuở, ở theo thời và việc gia đình vợ có yêu thương, kính trọng một người ở rể hay không là hoàn toàn tuỳ thuộc vào lối sống và đạo đức của bản thân người đó.

Chuyện của Chú Đức

Chú Đức là người gốc Cần Thơ. Hồi trẻ, Chú quen và kết hôn với Cô Uyên, cũng là người Cần Thơ và kém Chú một tuổi. Hai người có với nhau hai người con gái sinh năm 1979 và 1981. Gặp khi đời sống kinh tế khó khăn, hai vợ chồng đâm ra mâu thuẫn rồi thôi nhau. Chú Đức chán chường, quyết định bỏ xứ đi vượt biên.

Chú Đức may mắn đến được trại tị nạn, và ở đây Chú làm quen rồi kết duyên với Cô Ánh. Năm 1991, hai người có với nhau một một người con trai, rồi đến năm 1994, cả gia đình Chú Đức đến Úc định cư bằng visa tị nạn. Ở Úc được một năm thì Cô Ánh sinh thêm cho Chú Đức một người con gái.

Thời gian ấy, vợ chồng Chú Đức định cư ở miệt Inala, Queensland, sống bằng nghề kinh doanh một quầy tạp hoá nhỏ. Công việc làm ăn không quá phát đạt nhưng cũng không đến nổi túng thiếu, cuộc hôn nhân của Chú Đức và Cô Ánh cứ như vậy trải qua thêm 25 năm.

Cuối năm 2019, đại dịch COVID bùng phát trên diện rộng làm cho công việc kinh doanh của quầy tạp hoá rơi vào khủng hoảng. Những khó khăn về kinh tế như những tế bào ung thư nhanh chóng lan ra mọi khía cạnh khác của gia đình. Lúc đó, có lẽ phần vì Chú Đức đã bước vào giai đoạn lão lai tài tận, cũng có thể phần vì tình cảm vợ chồng của Cô Chú theo tháng năm đã nhạt nhoà đi hết, làm cho càng về cuối cuộc hôn nhân, Chú Đức càng cảm thấy vai trò và địa vị của Chú trong ngôi nhà ấy bị xem nhẹ.

Không thể và cũng không muốn cứu vãn một cuộc hôn nhân thiếu tôn trọng, cuối năm 2020, Chú Đức li hôn với Cô Ánh. Trong tâm trạng chán đời, Chú dọn về Victoria bất chấp việc tiểu bang Victoria lúc bấy giờ là cái nôi của đại dịch. Đời Chú trong lúc ấy tưởng chẳng còn thiết đến điều gì nữa, thì tình cờ Chú gặp Cô Oanh.

Đời của Cô Oanh

Cô Oanh sinh ra và lớn lên ở Hà Nội. Nhà Cô Oanh không giàu, người Cô Oanh không đẹp nên mãi đến năm 30 tuổi, Cô mới kết hôn. Đúng ra thì Cô Oanh quen với chồng cũ của Cô từ năm 19 tuổi, sang năm sau, Cô sinh được một người con gái đặt tên là Tuyết Lan. Tuy nhiên, có lẽ vì chồng Cô không quá ưng ý với nhan sắc người vợ, mà Cô Oanh cũng không yên tâm về đạo đức và lối sống của người chồng, họ chỉ ở vậy mà không kết hôn mãi đến khi có với nhau thêm một cậu con trai, Thuận Nghĩa. Khi Thuận Nghĩa tròn một tuổi, hai người mới quyết định kết hôn để cùng nhau nuôi dạy con.

Có những cuộc hôn nhân đến với nhau vì tình cảm. Lại có những cuộc hôn nhân đến với nhau vì tình cảnh. Việc người ta đến với nhau vì không có lựa chọn nào tốt hơn nhiều khi làm cuộc hôn nhân ấy dễ đổ vỡ vì cả hai đều không thấy đối phương xứng đáng để mình nỗ lực hay phấn đấu. Con người ta khi không còn muốn phấn đấu thì sẽ như con thuyền ngược nước, ở đời không tiến ắt sẽ lùi…

Chồng cũ của Cô Oanh là một người nát rượu, không chí thú làm ăn, lại cũng chẳng phụ giúp việc nhà cho vợ. Nỗi lo cơm áo gạo tiền cứ thế mặc cho Cô Oanh một mình gồng gánh. Và khi người đàn ông chẳng có giá trị gì trong một gia đình, sự liên kết hời hợt ấy hầu như chỉ chờ đợi một nguyên cớ để đổ vỡ.

Năm 2015, Cô Oanh sinh thêm một người con gái, bé Tuyết Phương. Thời gian sau sinh, Cô Oanh bị trầm cảm nặng nề vì vấn đề sức khoẻ, vì công việc làm ăn, lại thêm việc nhà bừa bộn. Vậy mà chồng Cô vẫn thói nào tật ấy, không phụ giúp nuôi con cũng chẳng sớt chia việc nhà. Cô Oanh cảm thấy mọi thứ đều vượt khỏi giới hạn chịu đựng của mình, Cô quyết định li hôn chồng để rảnh trí nuôi con.

Li hôn xong, Cô Oanh bán nhà cho Tuyết Lan đi du học Úc. May mắn là Tuyết Lan sang đến Úc ít lâu thì quen với chồng rồi được chồng bảo lãnh ở lại. Tính xong chuyện của Tuyết Lan, Cô Oanh mới lại dồn tiền cho Thuận Nghĩa đi du học. Thuận Nghĩa sang Úc thì ở cùng nhà với Chị để hai Chị em sớm tối giúp nhau.

Sang năm sau, Tuyết Lan sinh con. Cô nhờ mẹ sang Úc chăm cháu để mình tiện tay đi làm. Nhận thấy bản thân đi làm ở Việt Nam không bằng để cho con đi làm ở Úc, Cô Oanh thu xếp gửi Tuyết Phương cho nhà ngoại rồi bay đi Úc phụ giúp cho Tuyết Lan.

Tuyết Lan sợ mẹ ở nhà chăm cháu sẽ buồn nên mỗi dịp cuối tuần sẽ lại đưa Cô Oanh đi đến nhà bạn bè mình vui chơi ăn uống. Ở nhà một người bạn của Tuyết Lan, Cô Oanh tình cờ gặp Chú Đức.

Từ khó thành dễ

Chú Đức đang chán đời thì gặp Cô Oanh. Tâm sự qua về thì Chú chịu là cuộc đời Cô tính ra còn đáng chán hơn cuộc đời Chú. Chú hỏi Cô Oanh làm thế nào mà vẫn vui tươi, mặt Cô chẳng lộ sắc buồn trong khi đời Cô ngổn ngang trăm mối. Cô Oanh chỉ cười nói là con người ta cũng vì lo xa quá, muốn nhiều quá nên mới tự làm khổ mình, chứ thiệt ở đời, có mấy ai tới nỗi đến bữa không có cơm ăn, đêm về không có chỗ ngủ đâu?

Theo ý Cô Oanh thì con người ta ở đời, hễ nhìn lên tất nhiên thấy mình thua thiệt vì lắm người sang giàu hơn mình vạn bội, nhưng hễ mình chịu nhìn xuống thì sẽ thấy hoặc thân mình không tật bệnh, hoặc trí mình còn minh mẫn, hoặc không tật nguyền, hoặc không bại liệt, riêng mấy điều ấy thôi là phải nhận rằng ông trời đã hậu đãi mình hơn rất nhiều người… Được đến thế này mà mình còn không lấy đó làm hài lòng, lại đòi thêm riết nữa thì mình khổ đó là do mình quấy, mình tham, mình tự làm khổ mình chứ không phải tại trời, tại số.

Chú Đức nghe Cô Oanh nói mấy lời ấy, lại thấy đời Cô toàn sống và nghĩ cho người khác để tìm vui thì dần sinh lòng cảm mến. Hễ có thời gian, Chú Đức lại sang nhà Cô Oanh chơi, trước để gần Cô mà học lối sống đẹp, sau tiện tay có làm được việc gì thì Chú giúp liền. Quả nhiên từ khi tập cách sống vì người khác, Chú Đức cũng tìm thấy sự an vui.

Ít lâu sau, Chú Đức tỏ ý muốn cưới Cô Oanh để Cô không cần phải về Việt Nam nữa. Chú bàn với Cô là nếu Cô chịu ở lại nước Úc với Chú, một là tuổi già sớm tối bầu bạn có nhau, hai nữa thì sẽ tiện bề để Cô lo cho con cái.

Thời gian bên nhau, Cô Oanh cũng thấy Chú Đức hiền lành, dễ gần nên cũng hơi ưng bụng, lại thêm con cái trong nhà đều hết lòng ủng hộ, cả Tuyết Lan và Thuận Nghĩa đều mong Mẹ tìm được người bạn đời để sớt chia tâm sự, thay vì cứ phải thui thủi một mình, nên Cô Oanh cũng vững tâm mà đồng ý.

Thông qua giới thiệu của một khách hàng khác, Tuyết Lan đưa Chú Đức và Cô Oanh về gặp tôi để bàn chuyện hồ sơ. Tôi phân tích vấn đề chủ yếu của hồ sơ Cô Oanh là câu hỏi liệu mối quan hệ của Cô Oanh và Chú Đức là thành thật hay gian dối. Thứ nhất, nhìn vào việc Cô Oanh có đến hai người con phụ thuộc, Bộ Nội vụ có thể sẽ nghi ngại động cơ làm giả của hồ sơ này sẽ lớn gấp 3 lần những hồ sơ chỉ xin cấp một visa duy nhất. Hai nữa thì việc con gái Cô Oanh là thường trú nhân Úc cũng dễ trở thành mối quan ngại cho Bộ Nội vụ, rằng Tuyết Lan chính là người đã môi giới cho cuộc hôn nhân này xãy ra.

Giữa năm 2022, hồ sơ xin visa của Cô Oanh và Thuận Nghĩa được nộp vào, đến cuối năm ấy thì Bộ Nội vụ yêu cầu bổ sung bằng chứng. Bổ sung xong, hồ sơ nhận được yêu cầu cung cấp thêm một vài giấy tờ tuỳ thân của Chú Đức, và bằng chứng con phụ thuộc của Thuận Nghĩa. Một tín hiệu đang mừng là trong yêu cầu bổ sung bằng chứng lần 2, Bộ Nội vụ không yêu cầu bổ sung thêm bằng chứng về mối quan hệ của Cô Oanh và Chú Đức, điều này có vẻ như bên Bộ đã hài lòng rằng Cô Chú đúng là vợ chồng thành thật. Gia đình nhận được tin ấy cũng tạm thở phào nhẹ nhõm.

Đời ở rể

Từ hồi quyết định gá nghĩa với Cô Oanh, Chú Đức dọn từ nhà người cháu họ sang ở hẳn với Cô bên nhà Tuyết Lan. Hàng ngày, Chú phụ Cô chơi với cháu ngoại để vợ chồng Tuyết Lan yên tâm đi làm. Đứa nhỏ ở với ngoại nên lớn lên nói toàn tiếng Việt. Lại vì ông ngoại là người Nam mà bà ngoại lại là người Bắc nên đứa nhỏ nghe và nói thạo cả hai ngữ âm.

Năm ngoái Thuận Nghĩa học lấy bằng lái xe. Chú Đức lại làm thầy dạy lái cho cậu. Nhờ trải qua chạy xe nhiều giờ với Chú, tay lái của Thuận Nghĩa mới được vững vàng nên cậu chàng đậu ngay ở lần thi đầu tiên. Gia đình Cô Chú lại có dịp để ăn mừng.

Thuận Nghĩa đậu bằng lái được ít lâu thì Chú Đức đưa Cô Oanh về Việt Nam dự dỗ đầu Mẹ Cô ở Hà Nội. Đám dỗ xong, Chú Đức đưa Cô Oanh và Tuyết Phương ngược vào Cần Thơ để gặp gỡ với gia đình Chú, trùng hợp dự đám dỗ của Ba Mẹ Chú Đức. Sau chuyến Cần Thơ, Chú Đức đưa vợ con quay lại Hà Nội để Cô Oanh và Tuyết Phương có thêm cơ hội ở gần nhau.

Thời điểm Chú Đức quay trở lại Úc, Tuyết Lan lại chuẩn bị sinh cháu thứ 2 nên cả nhà lại tất bật chăm bầu, chăm đẻ mà ý chừng hy vọng lắm. Cuối năm ngoái, Tuyết Lan được mẹ tròn con vuông sinh được một bé trai, ai nấy cũng vui mừng.

Tuy bận rộn trăm bề, nhưng thấy chồng ở với gia đình mình tử tế, Cô Oanh cũng lấy lẽ thành thực và quan tâm mà ở với nhà chồng. Đầu năm nay, người con của Chú Đức ở Queensland có việc sửa nhà, gặp khi Tuyết Lan mới sinh xong và còn đang ở nhà chăm con theo chế độ thai sản, hai vợ chồng Chú Đức lại bay lên Queensland để bỏ công giúp sức. Ở Queenland, Cô Oanh gặp gỡ con chồng, cùng chồng chăm nom cháu nội. Vùng Inala đã nhiều người Việt mà khí hậu Queensland mùa nắng lại còn oi ả như thời tiết Việt Nam nên Cô Oanh thích lắm.

Từ dễ ra khó

Giữa lúc hai vợ chồng Chú Đức Cô Oanh đang ở Queensland thì văn phòng nhận được thư từ Bộ Nội vụ về việc họ nhận được thư của Chú Đức xin rút đơn bảo lãnh.

Khi tôi gọi cho Cô Oanh thì Cô thất kinh, Chú Đức đang ở cạnh vợ nghe được tin ấy thì cũng rụng rời không biết đường nào mà giải thích. Chú Đức nằng nặc phân trần là mình không hề viết đơn ấy. Còn tại sao Bộ lại nói như vậy thì Chú hoàn toàn không hiểu. Trong một tháng chờ đợi trích lục hồ sơ, cả gia đình như kiến bò trên chảo vì không ai đoán được chuyện gì đang xãy ra, hay phải giải quyết vấn đề ấy như thế nào. Cô Chú đành bỏ dở công việc ở Queensland để về lại Victoria gặp tôi để bàn đối sách.

Bộ Nội vụ tất nhiên không ăn không nói có nên nếu họ nói nhận được thư tức là thư ấy có thật. Vấn đề là ai đã gửi đơn xin rút bảo lãnh, ai biết được thông tin của hồ sơ để điền đơn ấy? Họ đã nói gì với Bộ và động cơ người ấy là gì? Thành thực mà nói thì trong những tính toán của bản thân lúc đó, tôi không loại trừ khả năng là chính người bảo lãnh đang âm thầm phá hoại hồ sơ.

Hôm về gặp tôi, Chú Đức không biết làm thế nào để tự thanh minh cho mình, chỉ một mực khẳng định là Chú rất yêu Cô và Chú không hề biết gì đến sự ấy. Lúc đó, tâm trạng Chú có lẽ vì lo lắng, lại uất ức nên cả giọng nói và hơi thở có lúc như run lên.

Dù có phải là người bảo lãnh viết thư xin rút đơn hay không thì gia đình cũng cần phải cho Bộ một lời giải thích. Vấn đề là dù gia đình có giải thích thế nào, hồ sơ này cũng không tránh khỏi việc tự dưng mà có vết. Đến sau cùng, Cô Chú cũng không thể nào xác định được ai là người đã mạo danh Chú Đức, mà chỉ lờ mờ đoán là một người yêu cũ của Chú Đức đang muốn phá hoại hồ sơ. Thư giải trình sau đó được gửi đến Bộ Nội vụ để giải trình dựa trên điều phỏng đoán ấy.

Lấy tĩnh chế động

Hồ sơ Cô Chú tưởng đã xong đến nơi, chẳng ngờ khi không lại vướng vào giông gió. Sau đợt giải trình, Bộ Nội vụ im lặng gần nửa năm. Đợt tháng 8, Bộ gửi yêu cầu bổ sung bằng chứng mối quan hệ của hai vợ chồng. Sang tháng sau, văn phòng thu thập bằng chứng rồi bổ sung cho hồ sơ.

Đầu tháng 10, Bộ Nội vụ lại một lần nữa yêu cầu bổ sung bằng chứng. Gia đình lúc này lại bắt đầu lo lắng, không hiểu Bộ gửi liên tiếp hai yêu cầu bổ sung bằng chứng như vậy là có ý gì. Tôi cắt nghĩa rằng việc Bộ yêu cầu bổ sung bằng chứng nên được hiểu là họ chưa hài lòng, nếu Bộ chưa hài lòng thì mình phải kiếm thêm bằng chứng cho họ hài lòng. Tôi khuyến khích gia đình nên lạc quan, vì tuy Bộ chưa hài lòng nhưng họ cũng không bác hồ sơ, tức là chuyện chưa phải là quá xấu. Chưa kể, dù hồ sơ có bị từ chối thì vẫn còn có thể khiếu nại được.

Bổ sung bằng chứng tháng 11 xong, tôi lượng định hồ sơ này có thể vì tai bay vạ gió mà kéo dài sang giữa, thậm chí là cuối năm sau. Tôi lại bày cách cho gia đình lấy sức nhàn mà chống mệt nhọc, chuẩn bị tinh thần để theo đuổi hồ sơ cho được dài hơi. Gia đình cũng kiên tâm trở về chờ đợi.

Hôm nay, Bộ Nội vụ bất ngờ cho nhà Chú Đức ăn Tết sớm khi cấp visa cho Cô Oanh và Thuận Nghĩa. Nhận được visa, tôi gọi báo luôn cho Cô Chú biết mà ăn mừng.

​Gấp lại hồ sơ của Cô Oanh và Chú Đức, tôi thơ thẩn nghĩ lại thì thấy hồ sơ của văn phòng mấy năm trở lại đây không quá nhiều về số lượng, nhưng về độ khó thì khá chua. Công bằng mà nói thì tôi không ưu tiên chọn hồ sơ chua để làm, chẳng qua các hồ sơ ấy đã chọn tôi mà đến. Thôi thì đã lỡ chọn theo với nghề, phải bỏ công đào sâu đọc kĩ, trang bị kĩ năng xoay sở mà đưa hồ sơ đến bến đến bờ, cho khỏi phụ lòng tin của khách.