Khóc cười vì phiên dịch

Phiên toà hôm nay diễn ra chưa đầy ba tiếng đồng hồ nhưng căng thẳng đến không ngờ. Căng thẳng không phải do tình tiết hồ sơ, cũng không phải giữa các bên liên quan trong phiên toà, mà nhân vật chính ngày hôm nay lại là thành phần ít liên quan nhất: người phiên dịch.

“Người phiên dịch là phương triện cho sự trao đổi ở toà. Người phiên dịch không ở đó để trả lời câu hỏi hay đưa ra quan điểm hoặc lời khuyên; họ không được phép trả lời thay câu hỏi của quý vị. Nhiệm vụ của người phiên dịch là chuyển tải chính xác những gì được nói ra ở toà mà thôi…” Những câu nói này lặp đi lặp lại ở từng phiên xử, và hầu như ai trong nghề cũng thuộc lòng nội dung đó.

Phải nói là có những người phiên dịch tuyệt vời đến mức hễ nhìn thấy họ bước vào phòng là tôi đã thấy yên tâm phần nào cho thân chủ mình. Những người phiên dịch này dịch chuẩn xác đến từng từ ngữ được nói ra; kể cả trong hoàn cảnh những câu hỏi hoặc những câu trả lời là hoàn toàn tối nghĩa, họ vẫn dịch chính xác như vậy. Nếu một trong hai bên không hiểu, họ tự khắc biết hỏi lại để hiểu vấn đề rõ hơn…

Người phiên dịch hôm nay lại hoàn toàn khác. Cô tự mình tiếp nhận câu hỏi của người chánh án, rồi cố gắng đi tìm đáp án trong câu trả lời của người đương đơn để dịch lại. Thành ra, khi người đương đơn trả lời không đúng như nội dung cô ấy trông đợi, cô tỏ vẻ bực dọc, bắt bẻ, thậm chí quát mắng người này ngay tại phiên toà.

Tôi ngồi bên im lặng ghi lại từng thời điểm một:
​
11:45 sáng: người phiên dịch nói bằng tiếng Việt với thân chủ tôi rằng cách trả lời của thân chủ tôi làm cô ấy bực mình
12:05 Người phiên dịch hét vào mặt thân chủ của tôi
12:10 Khi thân chủ tôi đưa ra câu trả lời, người phiên dịch từ chối dịch lại cho toà nghe…
Cứ như vậy, nhiều lần, người phiên dịch đã yêu cầu thân chủ tôi phải thay đổi lời khai của mình rồi mới dịch lại.

Cũng xin cắt nghĩa, những ghi chú như vậy sẽ là cơ sở vũng chắc để thân chủ có thể khởi kiện lên toà án liên bang và vô hiệu hoá phiên toà ngày hôm nay nếu không đạt được kết quả như ý muốn của họ. Phiên toà cứ kéo dài căng thẳng như vậy cho đến đỉnh điểm, khi người vợ khóc nức nở giữa toà vì cô nghĩ rằng chồng mình có thể bị ép buộc phải rời khỏi nước Úc.

May mắn là phần lớn nỗ lực thu thập bằng chứng đã được hoàn tất trước phiên xử, mấy trăm trang tài liệu gửi đến phần nào đã làm toà lung lay. Cộng thêm tại toà lời khai của các bên là tương đối thống nhất và người chánh án chấp nhận tính thuyết phục tổng thể của hồ sơ.
​
Phiên toà kết thức bằng chiến thắng tại chỗ cho cả hai vợ chồng. “Tôi vừa đọc xong quyết định của mình” người chánh án nói “rất nhiều từ ngữ đao to búa lớn, nhưng nói một cách đơn giản, phiên toà tái xét của quý vị đã thành công…”

Tôi bước ra khỏi phòng xử, bước nhanh về quầy lễ tân để hoàn tất thủ tục sau toà để tránh nhìn thấy sau lưng mình, người vợ trẻ đang nắm tay chồng mình, vừa cười vừa lau nước mắt.

Nói trót dại, lỡ phiên toà hôm nay có mệnh hệ gì, thì chết vì phiên dịch có khi nào là cái chết rất lố bịch ?