To be or not to be

Bốn tháng trước, Cô Thuý với Chú Sang tìm đến văn phòng tôi sau khi nhận được thư yêu cầu giải trình từ Bộ Nội Vụ. Người đại diện cũ có vẻ như không có khả năng hỗ trợ giải trình cho nghi vấn lần này của di trú.

Thú thật thì mặc dù từng xử lý không ít hồ sơ bị nghi ngờ thông tin sai lệch, nhưng đây là lần đầu tiên tôi gặp một tình huống “lạ đời” đến vậy: Bộ nghi ngờ người xin visa không phải là người xin visa, và người bảo lãnh cũng… không phải là người bảo lãnh như khai trong hồ sơ.

Nói cách khác, Bộ nghi ngờ cả hai vợ chồng đều không thật sự là họ.

Câu hỏi đầu tiên tôi đặt ra khi tiếp nhận hồ sơ, như thường lệ, vẫn là: “Gia đình nghĩ ai đã tố cáo mình?”

Cô nhìn Chú, rồi khẽ lắc đầu: “Chắc là ông anh ruột của chú Sang…”

Mọi chuyện trở nên căng thẳng vì rủi ro của hồ sơ lúc này là khá lớn. Nếu Bộ thực sự tin rằng Chú Sang không phải là Chú Sang, thì không chỉ hồ sơ của Cô Thuý bị từ chối, mà thường trú của Chú Sang cũng có thể bị huỷ vì lý do cung cấp thông tin sai sự thật.

Điều này có nghĩa rằng hồ sơ giải trình của Cô Thuý vô tình trở thành lời biện hộ để bảo vệ tư cách thường trú nhân cho Chú Sang.

Tình huống của cô chú, suy cho cùng, là hệ quả của một giai đoạn lịch sử đặc biệt: những năm sau 1975, thời kỳ chuyển giao hành chính ở miền Nam Việt Nam. Cô chú là người Sài Gòn, giấy tờ chuyển giao nhập nhằn, lưu trữ sau 1975 đôi lúc thiếu nhất quán, cộng thêm kẻ xấu “thêm dầu vào lửa” – cố ý gây hoạ nên từ chỗ rối rắm trở thành nguy cơ.

Để gỡ rối, tôi phải gặp cô chú liên tục trong nhiều buổi, vừa dò lại lịch sử giấy tờ, vừa cùng nhau dựng lại từng chi tiết nhỏ để soạn thảo một giải trình trọn vẹn.

Đầu tháng Tư, lãnh sự ra tín hiệu tích cực khi họ gửi email yêu cầu người bảo lãnh bổ sung lý lịch tư pháp số 2 (LLTP2).

Chú Sang lập tức bay về Việt Nam để chuẩn bị giấy tờ như yêu cầu, nhưng chẳng may lại trúng dịp lễ 30/4 – 1/5, nên mọi thứ bị trì hoãn.

Sau lễ, hồ sơ lại trải qua thêm vài “pha xử lý cồng kềnh” của chính quyền địa phương nên mãi đến giữa tháng Sáu, LLTP2 của Chú Sang mới được cấp.

Hôm nay, Cô Thuý chính thức nhận double grant, được cấp luôn cả tạm trú và thường trú. Quyết định cấp visa này cũng đồng nghĩa với việc mối lo lắng tiềm tàng đối với visa thường trú của Chú Sang cũng được gỡ bỏ.

Nhận được tin vui, gia đình vừa mừng vừa tủi, một chặn đường cam go giờ nhìn lại chỉ thấy nhẹ lòng. Đôi khi ở đời, cũng vẫn là sự việc đó, nhưng chỉ cần thay đổi góc nhìn, thì từ trong “bế tắc” ta lại tìm thấy “lối ra”.