Người Việt ở Toà Liên bang

Ngày 16 và 17 tháng 7/2025, Tòa Liên bang Úc liên tiếp ra hai phán quyết quan trọng, chấp nhận đơn khiếu nại của hai người Việt bị từ chối visa bạn đời. Hai vụ việc khác nhau về bản chất, nhưng đều là chiến thắng quan trọng cho đương đơn.

1. Dang [2025] FedCFamC2G 1101

Từ cáo buộc "dựng chuyện" đến chiến thắng tại Tòa

Bà Trang Phuong Dang được cấp visa 309 để sang Úc đoàn tụ với người chồng quốc tịch Úc. Nhưng chỉ vài tuần sau khi đến nơi, người chồng bất ngờ rút bảo lãnh và tố cáo bà lợi dụng kết hôn để lấy visa.

Bà Dang lập tức phản bác, tố lại người chồng có hành vi bạo hành gia đình và nộp đơn xin lệnh bảo vệ tạm thời (IVO). Tuy nhiên, Tòa Magistrates tại bang South Australia không tin lời bà và cho rằng bà bịa chuyện bạo hành chỉ để ở lại Úc.

Khi hồ sơ được chuyển lên Tribunal (AAT), bà tiếp tục bị bác đơn. Lần này, AAT cho rằng mối quan hệ không thật mà không hề phân tích hay xét đến yếu tố bạo hành.

Quan trọng hơn, nhiều tài liệu bất lợi được nộp cho AAT – gồm các bản tuyên thệ và lịch sử di chuyển của người chồng – nhưng lại bị bôi đen hoặc từ chối tiết lộ cho bà với lý do bảo mật theo Privacy Act.

Bà Dang kháng nghị lên Tòa Liên bang và đưa ra hai điểm chính: (1) AAT vi phạm s 362A vì không cung cấp đầy đủ tài liệu mà bà có quyền tiếp cận; và (2) AAT áp dụng sai nguyên tắc bảo mật APP 6 khi từ chối tiết lộ thông tin bà cần để phản biện.

Tòa đồng tình với bà Dang, viện dẫn rằng theo luật, những thông tin được thu thập để phục vụ xét xử thì có thể dùng lại cho cùng mục đích – tức là cho bà phản hồi.

Việc từ chối tiết lộ khiến bà mất cơ hội tranh luận công bằng, tạo ra lỗi thuộc thẩm quyền (jurisdictional error). Tòa tuyên hủy quyết định của AAT, mở đường cho bà được xét xử lại trong điều kiện công bằng hơn.

2. Luu [2025] FedCFamC2G 1103 – Cơ hội cho một người ở lậu

Ông Phu Tung Luu, một người Việt đến Úc năm 2015 bằng visa du học, sau đó nộp đơn xin visa bạn đời subclass 820 vào tháng 12/2017.

Tuy nhiên, do nộp đơn khi đã quá hạn visa trước hơn 28 ngày, hồ sơ của ông bị từ chối vì không đáp ứng điều kiện Schedule 3. Mặc dù AAT công nhận mối quan hệ giữa ông và người bảo lãnh là thật và lâu dài, họ vẫn bác hồ sơ vì cho rằng không có "compelling reasons" để miễn Schedule 3.

Đáng chú ý, bác sĩ tâm lý Dr Nguyen từng điều trị cho người bảo lãnh đã viết báo cáo phân tích chuyên sâu, cho biết cô này mắc PTSD, lo âu và trầm cảm – hậu quả của việc bị lạm dụng tình dục từ nhỏ và từng chứng kiến người bạn trai cũ bị sát hại.

Theo Dr Nguyen, vì những sang chấn đó, người bảo lãnh có xu hướng tách biệt cảm xúc (dissociation) và trì hoãn việc đi khám hay xin trợ giúp – điều này lý giải việc hồ sơ nộp trễ.

Nhưng AAT lại không hề đề cập gì đến lập luận này trong quyết định của họ. Họ chỉ nhấn mạnh rằng việc khám tâm lý diễn ra quá sát ngày điều trần nên không đáng tin.

Tại Tòa Liên bang, ông Luu lập luận rằng AAT đã bỏ qua bằng chứng trung tâm – cụ thể là phần phân tích tâm lý giải thích lý do trì hoãn của người bảo lãnh.

Tòa đồng ý: một khi AAT không xem xét hoặc đề cập đến một bằng chứng thiết yếu như vậy, điều đó tạo ra lỗi thuộc thẩm quyền.

​Theo nguyên tắc pháp lý, đương sự không cần chứng minh kết quả sẽ thay đổi, mà chỉ cần cho thấy mình bị tước mất cơ hội phản hồi một cách hiệu quả. Với lập luận đó, Tòa tuyên bố AAT phạm sai lầm nghiêm trọng và ra phán quyết hủy bỏ quyết định bác đơn.