TRẺ SINH RA Ở ÚC - quốc tịch 10 năm và rủi ro khi đưa trẻ rời khỏi Úc

Khác với Mỹ, một đứa trẻ sinh ra tại Úc sẽ không tự động có quốc tịch Úc. Tuy nhiên, luật quốc tịch Úc có một quy định đặc biệt, là nếu đứa trẻ sinh tại Úc và "thường cư trú" (ordinarily resident) tại Úc trong suốt 10 năm đầu đời, đứa trẻ có thể tự động trở thành công dân Úc vào sinh nhật thứ 10 của mình.

Nghe có vẻ đơn giản, nhưng tới đây lại phát sinh một tình huống là nếu đứa trẻ rời Úc trong một thời gian dài thì sao? Liệu quyền có quốc tịch có mất đi hay không?

Một trong những án lệ nổi tiếng về vấn đề này là vụ Sidhu [2022] FCA 1459.

Gurnoor Sidhu sinh tại Úc vào năm 2010. Cha mẹ em đều là công dân Ấn Độ và khi đó chỉ giữ visa tạm trú tại Úc. Khi Gurnoor mới khoảng bốn tháng tuổi, cha mẹ đồng ý để ông bà nội đưa em về Ấn Độ chăm sóc trong khi mẹ tiếp tục việc học tại Úc. Cha mẹ vẫn ở lại Úc.

Đến năm 2013, Gurnoor trở lại Úc những cũng chỉ khoảng bốn tháng sau, em lại quay về Ấn Độ vì quá gắn bó với ông bà nội và gặp khó khăn trong việc thích nghi với cuộc sống tại Úc. Mãi đến tháng 10 năm 2016, Gurnoor mới quay lại Úc và tiếp tục sinh sống tại đây.

Tính từ khi sinh ra đến sinh nhật thứ 10, Gurnoor đã ở ngoài nước Úc khoảng 5 năm 10 tháng. Nói cách khác, em đã dành gần 60% của 10 năm đầu đời cậu bé này ở ngoài nước Úc. Khi gia đình xin bằng chứng quốc tịch Úc, Bộ Di trú ban đầu chấp nhận nhưng sau đó lại hủy quyết định với lý do Gurnoor không phải là công dân Úc.

Vụ việc cuối cùng được đưa lên Toà Liên bang.

Điều thú vị là Tòa không chỉ nhìn vào số ngày hiện diện ở Úc. Thay vì hỏi "Đứa trẻ ở Úc bao nhiêu phần trăm thời gian?" hay áp dụng một quy tắc máy móc kiểu 50% hay 51% của 10 năm đầu đời, thì Tòa đã xem xét toàn bộ hoàn cảnh của vụ việc.

Vì sao đứa trẻ rời Úc? Mục đích của sự vắng mặt là gì? Cha mẹ có ý định cho con quay lại Úc hay không? Gia đình thực sự xem đâu là nơi sinh sống lâu dài của mình?

Sau khi xem xét toàn bộ bằng chứng, Tòa kết luận rằng việc Gurnoor ở Ấn Độ chỉ là một sự sắp xếp tạm thời để được ông bà chăm sóc trong hoàn cảnh gia đình cụ thể. Cha mẹ em luôn ở Úc và luôn mong muốn con quay trở lại sống cùng mình.

Vì vậy, mặc dù đã ở ngoài Úc gần sáu năm, Gurnoor vẫn được xem là "ordinarily resident in Australia" trong suốt 10 năm đầu đời và trở thành công dân Úc vào sinh nhật thứ 10.

Bài học quan trọng cần rút ra từ vụ Sidhu không nên là "Con tôi có thể ở ngoài Úc gần sáu năm vẫn lấy được quốc tịch." Vì đây là một cách hiểu rất rủi ro, nếu không muốn nói là nguy hiểm vì mỗi vụ việc đều phụ thuộc vào hoàn cảnh riêng của mình.

Vụ Sidhu cho thấy việc đưa trẻ ra khỏi Úc trong thời gian dài có thể tạo ra những tranh chấp pháp lý rất phức tạp nhiều năm sau đó.

​Vậy nên, nếu quý vị có con sinh tại Úc, dù hiện nay quý vị đang giữ loại visa nào, và quý vị có ý định để con mình trở thành công dân Úc theo quy định 10 năm, hãy suy nghĩ thật kỹ trước khi đưa con rời khỏi Úc trong thời gian dài.