Trên mặt trận chống "tin vịt"

​Trong tuần này, hai bản án của Federal Court of Australia đã đặt lại một vấn đề cốt lõi trong thực tiễn xét duyệt visa: ranh giới giữa tài liệu giả, thông tin sai lệch và yếu tố gian dối.

Trong bối cảnh Bộ Nội vụ và Tribunal ngày càng siết chặt các hồ sơ có dấu hiệu bất thường, áp lực “chống gian lận” là có thật. Tuy nhiên, hai vụ việc này cho thấy một thực tế đáng lưu ý. Không phải cứ có dấu hiệu đáng nghi là có thể áp dụng tùy ý các khái niệm pháp lý. Ngược lại, càng trong những hồ sơ nhạy cảm, yêu cầu về phân loại pháp lý càng phải chính xác tuyệt đối.

Chỉ cần sai một khái niệm, quyết định sẽ không đứng vững.

Feng [2026] FCA 459 (21/04/2026)

Trong vụ Feng v Minister for Immigration and Citizenship [2026] FCA 459, vấn đề không nằm ở tài liệu mà nằm ở trạng thái tâm lý của đương đơn đối với thông tin sai lệch.

Đương đơn thừa nhận rằng thông tin trong hồ sơ trước đó là không đúng. Lập luận chính của đương đơn là sai sót này xuất phát từ người làm hồ sơ, và bản thân đương đơn không biết cũng như không kiểm tra.

Tribunal không chấp nhận lời giải thích này, nhưng cũng không xác định rõ có hành vi gian dối cụ thể từ phía đương đơn hay người thứ ba. Thay vào đó, Tribunal dựa vào một yếu tố khác, đó là sự thờ ơ của đương đơn đối với tính chính xác của hồ sơ. Từ việc đương đơn không kiểm tra, Tribunal suy ra rằng thông tin sai có tính chất gian dối có chủ đích.

Toà liên bang đã bác bỏ cách suy luận này.

Dựa trên án lệ Trivedi v Minister for Immigration and Border Protection (2014) 220 FCR 169, Toà khẳng định rằng để áp dụng quy định về thông tin sai lệch, thông tin đó phải mang tính gian dối có chủ đích. Điều này không đòi hỏi phải chứng minh đương đơn trực tiếp biết, nhưng phải tồn tại yếu tố gian dối từ một chủ thể nào đó.

Điểm mấu chốt là sự thờ ơ không đồng nghĩa với gian dối. Việc không kiểm tra hồ sơ có thể là cẩu thả, thiếu trách nhiệm, nhưng không tự động tạo thành yếu tố gian dối theo nghĩa pháp lý.

Tribunal đã bỏ qua yêu cầu về yếu tố gian dối có chủ đích và thay thế bằng tiêu chí “thờ ơ”. Đây là một sự thay thế không được pháp luật cho phép.

Do đó, Toà kết luận rằng Tribunal đã áp dụng sai tiêu chuẩn pháp lý, và quyết định bị huỷ để xét xử lại.

Buksh [2026] FCA 478 (22/04/2026)

Trong vụ Buksh v Minister for Immigration and Citizenship [2026] FCA 478, vấn đề xoay quanh một giấy xác nhận tài khoản ngân hàng được nộp trong hồ sơ visa.

Tribunal kết luận rằng tài liệu này là tài liệu giả, dựa trên nghi ngờ rằng số tiền thể hiện trong tài liệu không phản ánh thực tế. Trên cơ sở đó, Tribunal áp dụng quy định liên quan đến tài liệu giả và bác đơn.

Tuy nhiên, Toà liên bang đã tiếp cận vấn đề theo hướng hoàn toàn khác.

Toà xác định rằng tài liệu này được phát hành bởi một tổ chức có thật, hoạt động hợp pháp, và bản thân tài liệu không phải là một bản sao giả mạo hay bị làm giả về hình thức. Vấn đề, nếu có, nằm ở nội dung, tức là khả năng thông tin trong tài liệu không đúng thực tế.

Từ đó, Toà đưa ra một phân biệt mang tính quyết định. Một tài liệu có thể là thật về hình thức nhưng chứa thông tin sai lệch. Trong trường hợp đó, nó không thể bị phân loại là tài liệu giả chỉ vì nội dung không chính xác. Khái niệm tài liệu giả trong luật di trú nhắm đến bản chất của tài liệu, tức là việc tài liệu đó có thực sự là loại tài liệu mà nó thể hiện hay không, chứ không phải tính chính xác của nội dung bên trong.

Tribunal đã không duy trì được sự phân biệt này. Khi đánh đồng tài liệu thật có nội dung sai với tài liệu giả, Tribunal đã áp dụng sai quy định pháp luật.

Sai sót này không phải là sai sót nhỏ trong đánh giá chứng cứ, mà là sai sót trong cách hiểu điều luật, dẫn đến lỗi về thẩm quyền. Hệ quả là quyết định bị huỷ và hồ sơ được trả về để xét xử lại theo đúng pháp luật.

Lời bàn

Hai vụ án này cho thấy một nguyên tắc xuyên suốt trong luật di trú. Việc đánh giá hồ sơ không chỉ là vấn đề chứng cứ, mà trước hết là vấn đề phân loại pháp lý.

Trong Buksh, sai lầm nằm ở việc không phân biệt giữa tài liệu giả và thông tin sai lệch. Trong Feng, sai lầm nằm ở việc đánh đồng sự thờ ơ với gian dối có chủ đích.

Cả hai đều là những sai lệch ở tầng khái niệm, và chính những sai lệch này đã làm cho quyết định không thể đứng vững trước Toà án.

Trong thực tiễn, pháp luật có thể tạo ra bất lợi hoặc mang lại cơ hội, tuỳ thuộc vào cách nó được hiểu và áp dụng. Tuy nhiên, có một điểm không thay đổi. Pháp luật vận hành trên cơ sở logic và định nghĩa chặt chẽ. Khi những định nghĩa đó bị sử dụng sai, toàn bộ cấu trúc lập luận sẽ sụp đổ.

Ở cấp độ cao nhất, Toà án không đánh giá cảm nhận của cơ quan hành chính. Toà chỉ xem xét một câu hỏi duy nhất: quy định pháp luật đã được hiểu và áp dụng đúng hay chưa.

Trong bối cảnh Toà án, tri thức thực sự là sức mạnh.

Ở Úc, luật sư hành nghề không cần nhìn sắc mặc chủ tịch xã, chủ tịch tỉnh, thậm chí chủ tịch nước.

​Ở một khía cạnh khác, quyền bảo mật thân chủ ở Úc cũng không cho phép luật sư tố cáo thân chủ mình. Thậm chí, code of conduct còn cấm trạng sư không được đại diện để chống lại một người từng là khách của mình vì cho rằng trạng sư ấy đã biết quá nhiều về thân chủ, có thể tạo ra lợi thế bất công trong cho phiên xử.