Từ Tribunal đến Courts

​Trong tuần rồi, Tòa Phúc thẩm Hành chính (ARTA) ban hành hai quyết định đáng chú ý trong lĩnh vực di trú và quốc tịch.

Vụ Bani Nassr [2026] ARTA 1217, quyết định ngày 2 tháng 7 năm 2026, là một án về yêu cầu "có khả năng sẽ cư trú tại Úc" theo điều 21(2)(g) Đạo luật Quốc tịch Úc năm 2007 trong hồ sơ xin quốc tịch theo diện được cấp quốc tịch.

Vụ Somers [2026] ARTA 1161, quyết định ngày 29 tháng 6 năm 2026, là một án về việc áp dụng điều 501 Đạo luật Di trú năm 1958 và Chỉ thị của Bộ trưởng số 110 đối với hồ sơ thị thực du lịch của một người có lịch sử phạm tội nghiêm trọng nhưng đã sống không vi phạm pháp luật trong hơn hai thập kỷ.

Bani Nassr [2026] ARTA 1217

Người xin quốc tịch là công dân Jordan, 34 tuổi. Bà đến Úc năm 2016 bằng thị thực du học, kết hôn với một công dân Úc vào tháng 3/2020 và được cấp thị thực bạn đời thường trú ngày 1/12/2022. Tháng 12/2023, bà nộp đơn xin quốc tịch theo diện được cấp quốc tịch.

Ngay sau đó, hoàn cảnh gia đình thay đổi. Chồng của bà nhận công việc tại Ả Rập Xê Út từ tháng 10/2023. Tháng 1/2024, người vợ cùng con gái sang Ả Rập Xê Út để đoàn tụ với chồng. Ngoại trừ khoảng một tháng trở về Úc trong năm 2024, cả gia đình gần như cư trú liên tục ở nước ngoài cho đến thời điểm Tòa Phúc thẩm Hành chính xét xử.

Trong quá trình xử lý hồ sơ, người xin nhiều lần thông báo với Bộ Nội vụ rằng gia đình sẽ trở về Úc vào các thời điểm khác nhau, nhưng các kế hoạch đó đều thay đổi do hoàn cảnh thực tế. Đây là một trong những lý do khiến Bộ Nội vụ nghi ngờ rằng bà không đáp ứng điều kiện về cư trú trong tương lai và từ chối đơn xin quốc tịch.

Trước Tòa Phúc thẩm Hành chính, người xin xuất trình nhiều bằng chứng mới, bao gồm việc mua đất và ký hợp đồng xây nhà tại Alkimos (Perth), khoản vay thế chấp chung, tài khoản ngân hàng Úc, số điện thoại Úc vẫn được duy trì, kế hoạch cho con học tại Úc, cùng bằng chứng y khoa về hai lần sẩy thai và việc đang mang thai khiến bác sĩ khuyến cáo tránh các chuyến bay dài. Tòa Phúc thẩm Hành chính cũng ghi nhận lời khai rằng công việc tại Ả Rập Xê Út chỉ nhằm tích lũy tài chính trước khi cả gia đình quay về định cư lâu dài tại Úc.

Tòa Phúc thẩm Hành chính không phải xem xét điều kiện cư trú trước đây hay các tiêu chí quốc tịch khác, mà chỉ phải quyết định liệu người xin có đáp ứng điều 21(2)(g) Đạo luật Quốc tịch Úc năm 2007 hay không, tức là sau khi được cấp quốc tịch, người xin có khả năng sẽ cư trú tại Úc hoặc có khả năng sẽ duy trì mối liên hệ gần gũi và liên tục với Úc.

Tòa Phúc thẩm Hành chính hủy quyết định từ chối của Bộ Nội vụ và chuyển trả hồ sơ để Bộ xem xét lại trên cơ sở người xin đã đáp ứng yêu cầu tại điều 21(2)(g). Tòa Phúc thẩm Hành chính kết luận rằng người xin quốc tịch có khả năng sẽ cư trú tại Úc trong tương lai.

Nguyên tắc rút ra

1. "Có khả năng" không đồng nghĩa với "chắc chắn".

2. Luật không đặt ra thời hạn phải quay về Úc.

3. Ý định chủ quan phải được kiểm chứng bằng chứng cứ khách quan.

4. Việc thay đổi kế hoạch trong quá khứ không đồng nghĩa với việc hiện tại thiếu trung thực.

Somers [2026] ARTA 1161

Người xin thị thực là công dân Vương quốc Anh, 65 tuổi, từng đến Úc hai lần vào các năm 2004 và 2008 để thăm chị gái. Tháng 12/2023, ông nộp đơn xin thị thực du lịch để sang Úc thăm chị gái lần thứ ba. Đơn bị Bộ Nội vụ từ chối theo điều 501(1) Đạo luật Di trú năm 1958 vì người xin không vượt qua tiêu chuẩn về nhân thân.

Người xin có lịch sử phạm tội kéo dài từ năm 1978 đến năm 2006 với khoảng 68 lần phạm tội, bao gồm đột nhập, trộm cắp, hành hung gây thương tích, các tội liên quan đến ma túy, dao và giao thông. Đặc biệt, năm 1997 ông bị tuyên phạt 18 tháng tù về các tội đột nhập và trộm cắp. Do đã từng bị tuyên án tù từ 12 tháng trở lên, ông có tiền án nghiêm trọng theo điều 501(7)(c) và không vượt qua tiêu chuẩn về nhân thân. Điểm này không bị các bên tranh chấp.

Sau khi xác định người xin không đạt tiêu chuẩn về nhân thân, Tòa Phúc thẩm Hành chính phải quyết định liệu, khi áp dụng Chỉ thị của Bộ trưởng số 110, vẫn có cơ sở để thay thế quyết định của Bộ và không từ chối cấp thị thực du lịch hay không.

Tòa Phúc thẩm Hành chính hủy quyết định của Bộ Nội vụ và quyết định thay thế rằng người xin không bị từ chối thị thực theo điều 501(1).

Nguyên tắc rút ra

Quyết định này nhấn mạnh rằng việc không vượt qua tiêu chuẩn về nhân thân không đồng nghĩa với việc đơn xin thị thực chắc chắn thất bại. Sau khi xác định người xin không đạt tiêu chuẩn về nhân thân, Tòa Phúc thẩm Hành chính vẫn phải thực hiện đầy đủ phép cân bằng theo Chỉ thị số 110.

​Ngoài ra, khoảng thời gian rất dài không tái phạm có thể là bằng chứng mạnh về nguy cơ tái phạm thấp. Đối với thị thực du lịch, thời gian lưu trú hữu hạn cũng là một yếu tố có thể làm giảm mức độ rủi ro đối với cộng đồng Úc. Cuối cùng, các mối quan hệ gia đình thực chất và hoàn cảnh nhân đạo vẫn có thể được dành trọng lượng đáng kể trong phép cân bằng cuối cùng.